Oznakowanie CE, deklaracja zgodności i instrukcja użytkowania to różne elementy dokumentacji maszyny. Przed zakupem warto sprawdzić, jakie przepisy mają zastosowanie do konkretnego urządzenia oraz czy dostawca przekazuje właściwe informacje potrzebne do bezpiecznej eksploatacji. Sam znak CE nie jest certyfikatem jakości.
Znak CE, deklaracja zgodności i DTR – jakie dokumenty powinna mieć maszyna?
Znak CE maszyny jest jednym z pierwszych elementów, które warto sprawdzić przed zakupem urządzenia do profesjonalnego warsztatu. Sam symbol umieszczony na tabliczce znamionowej nie wystarcza jednak do oceny dokumentacji. Nowa maszyna wprowadzana na rynek Unii Europejskiej powinna spełniać właściwe wymagania dotyczące oceny zgodności, posiadać odpowiednie oznakowanie, deklarację zgodności oraz instrukcję umożliwiającą bezpieczną obsługę i konserwację. W przypadku urządzeń do napełniania gaśnic ma to szczególne znaczenie. Maszyna może łączyć napęd elektryczny, elementy pneumatyczne, układy sterowania, przewody, zawory, system filtracyjny albo elementy pracujące z gazami i pod ciśnieniem. W zależności od konstrukcji mogą więc mieć zastosowanie różne wymagania europejskie.
Znak CE maszyny – co właściwie oznacza?
Znak CE maszyny oznacza deklarację producenta, że urządzenie spełnia mające do niego zastosowanie wymagania unijnego prawodawstwa harmonizacyjnego i zostało poddane odpowiedniej procedurze oceny zgodności. CE nie jest znakiem jakości, nagrodą ani potwierdzeniem, że urządzenie zostało wyprodukowane w Unii Europejskiej. Nie oznacza również automatycznie, że każda maszyna została wcześniej sprawdzona przez urząd państwowy albo niezależne laboratorium. Odpowiedzialność za prawidłową ocenę zgodności spoczywa przede wszystkim na producencie. W zależności od rodzaju produktu i obowiązujących przepisów procedura może być przeprowadzana przez producenta samodzielnie albo wymagać udziału jednostki notyfikowanej.
Co powinna zawierać deklaracja zgodności maszyny?
W przypadku maszyn wprowadzanych na rynek według obecnie obowiązującej dyrektywy dokument powinien zawierać między innymi:
- nazwę i pełny adres producenta,
- dane upoważnionego przedstawiciela, jeżeli występuje,
- dane osoby upoważnionej do przygotowania dokumentacji technicznej,
- jednoznaczną identyfikację maszyny,
- nazwę urządzenia,
Zakres może być szerszy, jeśli do urządzenia mają zastosowanie dodatkowe przepisy.
Deklaracja zgodności WE czy deklaracja zgodności UE?
To szczególnie ważne w 2026 roku. Maszyny wprowadzane na rynek zgodnie z dyrektywą 2006/42/WE są obecnie objęte deklaracją zgodności WE. Dyrektywa maszynowa nadal pozostaje podstawowym aktem dla maszyn wprowadzanych na rynek przed 20 stycznia 2027 roku. Od 20 stycznia 2027 roku zasadnicze zastosowanie zacznie mieć rozporządzenie (UE) 2023/1230 w sprawie maszyn. W nowym systemie stosowane będzie określenie deklaracja zgodności UE. Dlatego dokumentacja maszyny kupowanej pod koniec 2026 roku powinna być oceniana z uwzględnieniem daty jej wprowadzenia do obrotu oraz właściwej podstawy prawnej.
Rozporządzenie (UE) 2023/1230 zastąpi dotychczasową dyrektywę maszynową 2006/42/WE. Nowe przepisy aktualizują wymagania między innymi w zakresie dokumentacji, technologii cyfrowych, oprogramowania związanego z bezpieczeństwem oraz nowych sposobów udostępniania instrukcji i deklaracji. Dla kupującego urządzenie najważniejsza jest jedna praktyczna zasada: dokumentacja musi odpowiadać przepisom obowiązującym dla konkretnej maszyny i momentu jej wprowadzenia na rynek.
Czym jest DTR maszyny?
DTR to skrót od określenia Dokumentacja Techniczno-Ruchowa. Nazwa jest bardzo popularna w polskim przemyśle i warsztatach. Często pracownicy mówią po prostu: „sprawdź to w DTR”. Nie należy jednak zakładać, że każdy producent musi dostarczyć dokument noszący dokładnie tytuł „DTR”. Współczesne przepisy dotyczące maszyn wymagają przede wszystkim odpowiedniej instrukcji oraz informacji potrzebnych do bezpiecznego użytkowania, konserwacji i innych przewidzianych czynności. Producent może nazwać dokument:
- Instrukcja obsługi,
- Instrukcja użytkowania,
- Instrukcja oryginalna,
- Operating Manual,
- User Manual,
- Dokumentacja Techniczno-Ruchowa.
Nazwa jest mniej istotna niż rzeczywista zawartość dokumentacji.
Czy DTR i instrukcja obsługi to zawsze to samo?
Nie zawsze. W praktyce przemysłowej DTR może być rozbudowanym zestawem informacji technicznych zawierającym instrukcję użytkowania, dane techniczne, schematy, zasady konserwacji i informacje serwisowe. Z prawnego punktu widzenia najważniejsze jest jednak spełnienie wymagań dotyczących instrukcji przewidzianych dla konkretnej maszyny. Nie można zastąpić pełnej instrukcji dwustronicową ulotką tylko dlatego, że dokument został nazwany „DTR”. Maszyna wprowadzana na rynek i użytkowana w Polsce powinna posiadać instrukcję w języku zrozumiałym dla użytkowników, a według obecnie obowiązujących wymagań dotyczących maszyn instrukcja powinna być dostarczona w języku urzędowym państwa, w którym urządzenie jest wprowadzane do obrotu lub użytkowania. Dla polskiego warsztatu oznacza to instrukcję w języku polskim.
Co powinna zawierać instrukcja maszyny do napełniania gaśnic?
W urządzeniu serwisowym szczególnie istotne są informacje dotyczące rzeczywistych parametrów procesu. W dokumentacji warto sprawdzić:
- zakres obsługiwanych gaśnic,
- rodzaje dopuszczonych środków,
- maksymalną masę napełnienia,
- parametry zasilania,
- wymagania dotyczące sprężonego powietrza,
Instrukcja powinna pozwalać na rzeczywistą obsługę maszyny. Sam katalog reklamowy z podstawowymi parametrami nie jest instrukcją użytkowania.
Czym jest dokumentacja techniczna maszyny?
Dokumentacja techniczna wykorzystywana w procesie oceny zgodności jest szerszym pojęciem niż instrukcja przekazywana użytkownikowi. Producent powinien posiadać dokumentację umożliwiającą wykazanie, że urządzenie zostało zaprojektowane i wykonane zgodnie z obowiązującymi wymaganiami. Może ona obejmować między innymi: W tej części warto uwzględnić ogólny opis maszyny, rysunki konstrukcyjne, schematy obwodów, obliczenia oraz wyniki badań. Nie należy utożsamiać dokumentacji technicznej wymaganej od producenta z dokumentami, które zawsze muszą być przekazane każdemu klientowi w całości.
Producent ma obowiązek przygotować i przechowywać dokumentację potrzebną do wykazania zgodności oraz udostępnić ją właściwym organom w wymaganych sytuacjach. Nie oznacza to automatycznie, że kupujący otrzymuje kompletne rysunki konstrukcyjne, obliczenia projektowe, kod źródłowy czy pełną analizę ryzyka. Użytkownik powinien natomiast otrzymać dokumenty i informacje potrzebne do prawidłowego, zgodnego z przeznaczeniem i bezpiecznego użytkowania urządzenia. Ocena ryzyka jest ważnym elementem procesu projektowania i dokumentacji producenta. Nie jest jednak dokumentem, który w każdym przypadku musi być przekazywany kupującemu jako osobny załącznik. Ryzyka, których nie można było wyeliminować przez projekt i zastosowanie zabezpieczeń, powinny znaleźć odpowiednie odzwierciedlenie w ostrzeżeniach i instrukcji.
Znak CE nie oznacza, że maszyna pasuje do każdego warsztatu
Urządzenie może być zgodne z wymaganiami, ale zostać nieprawidłowo zainstalowane. Przykładem może być maszyna: W tej części warto uwzględnić ustawiona na niestabilnym podłożu, zasilana z niewłaściwej instalacji, podłączona do kompresora o nieodpowiednich parametrach, pozbawiona wymaganej wentylacji stanowiska, używana ze środkiem, którego producent nie dopuścił oraz obsługiwana przez nieprzeszkolonego operatora. CE dotyczy zgodności produktu, natomiast przedsiębiorca nadal odpowiada za bezpieczne użytkowanie maszyny w swoim zakładzie.
Czy CE oznacza, że maszyna została przetestowana przez niezależne laboratorium?
Nie zawsze. Procedura oceny zgodności zależy od kategorii produktu i mających zastosowanie przepisów. Wiele maszyn może być ocenianych w procedurze, w której producent sam przeprowadza wymagane działania i bierze odpowiedzialność za zgodność urządzenia. Dla określonych kategorii maszyn przepisy przewidują inne procedury oraz możliwość lub obowiązek udziału odpowiedniej jednostki oceniającej zgodność. Dlatego brak certyfikatu niezależnego laboratorium nie oznacza automatycznie braku zgodności, podobnie jak sam certyfikat prywatnego laboratorium nie zastępuje prawidłowej deklaracji producenta. Producent może wykorzystywać normy zharmonizowane podczas projektowania i oceny maszyny. Normy opisują rozwiązania techniczne dotyczące między innymi bezpieczeństwa konstrukcji, sterowania, instalacji elektrycznych czy osłon.
Zastosowanie właściwej normy zharmonizowanej może dawać domniemanie zgodności z odpowiadającymi jej wymaganiami zasadniczymi. W deklaracji zgodności często znajduje się lista oznaczeń norm wykorzystanych przy projektowaniu urządzenia. Nie. Producent powinien faktycznie zastosować wymagania normy w zakresie, w którym się na nią powołuje.
Maszyna z elementami ciśnieniowymi – na co zwrócić uwagę?
Maszyny do napełniania gaśnic mogą posiadać przewody, zbiorniki, zawory lub inne elementy pracujące pod ciśnieniem. Sam fakt występowania ciśnienia nie przesądza jeszcze o konkretnej klasyfikacji prawnej. Znaczenie mają parametry, rodzaj medium, pojemność, ciśnienie i funkcja danego podzespołu. Przed zakupem warto więc zapytać producenta, czy w urządzeniu znajdują się komponenty objęte dodatkowymi wymaganiami i jakie dokumenty dotyczą tych elementów.
Import maszyny spoza Unii Europejskiej – kto odpowiada za dokumenty?
Urządzenie wyprodukowane poza Unią może legalnie trafić na rynek europejski, ale musi spełniać wymagania dotyczące konkretnego produktu. Importer nie powinien ograniczać się do sprawdzenia, czy chiński, turecki lub inny producent umieścił symbol CE na zdjęciu w katalogu. Przed wprowadzeniem urządzenia na rynek importer powinien zweryfikować między innymi, czy producent: W tej części warto uwzględnić przeprowadził właściwą procedurę oceny zgodności, przygotował wymaganą dokumentację, wystawił odpowiednią deklarację, umieścił prawidłowe oznakowanie oraz zapewnił instrukcję wymaganą dla rynku docelowego. To sytuacja wymagająca szczególnej uwagi. Podmiot, który wprowadza produkt na rynek pod własną nazwą lub marką, może przejąć obowiązki producenta wynikające z przepisów dotyczących zgodności produktu.
Nie wystarczy wtedy zmienić naklejki na obudowie i pozostawić całą odpowiedzialność fabryce znajdującej się poza Unią. Przed rozpoczęciem takiego modelu sprzedaży trzeba upewnić się, że firma posiada dostęp do dokumentacji pozwalającej rzeczywiście wykazać zgodność urządzenia.
Czerwone flagi w dokumentacji maszyny
Niektóre problemy można zauważyć jeszcze przed wpłatą zaliczki. Ostrożność powinny wzbudzić między innymi: W tej części warto uwzględnić brak deklaracji zgodności, dokument nazwany wyłącznie „CE Certificate” bez właściwej deklaracji, inna nazwa producenta na maszynie i dokumentach bez wyjaśnienia relacji, deklaracja dotycząca innego modelu oraz brak polskiej instrukcji.
Czy instrukcja pobrana z internetu wystarczy?
Dokument elektroniczny może być bardzo wygodny, ale powinien dotyczyć dokładnie posiadanego modelu i wersji urządzenia. W 2026 roku należy również pamiętać, że obecnie obowiązujący system dyrektywy maszynowej ma własne wymagania dotyczące sposobu dostarczania instrukcji. Od 20 stycznia 2027 roku rozporządzenie w sprawie maszyn wprowadzi bardziej szczegółowe rozwiązania dotyczące instrukcji cyfrowych. Dlatego przedsiębiorca powinien weryfikować wymagania właściwe dla daty wprowadzenia danej maszyny na rynek, zamiast zakładać, że link do dowolnego pliku PDF rozwiązuje wszystkie obowiązki. Instrukcja nie powinna zniknąć w szufladzie po pierwszym uruchomieniu. Będzie potrzebna podczas konserwacji, usuwania usterek, wymiany filtrów, regulacji i szkolenia nowych pracowników.
Dobrym rozwiązaniem jest prowadzenie osobnej dokumentacji dla każdej maszyny obejmującej: W tej części warto uwzględnić deklarację zgodności, instrukcję w języku polskim, oryginalną instrukcję, jeśli była podstawą tłumaczenia, kartę gwarancyjną oraz protokół uruchomienia. Dokumentację cyfrową warto dodatkowo archiwizować lokalnie. Poleganie wyłącznie na stronie producenta może być problematyczne, jeżeli po kilku latach adres internetowy przestanie działać.
Czy lista części zamiennych powinna być w DTR?
Lista części jest bardzo praktyczna, choć jej dokładny zakres zależy od producenta i charakteru urządzenia. W profesjonalnym serwisie warto mieć możliwość jednoznacznego zamówienia: W tej części warto uwzględnić filtrów, uszczelek, przewodów, adapterów oraz zaworów. Maszyna może być bardzo dobrze wykonana, ale jeżeli po trzech latach nie można ustalić numeru potrzebnego filtra, koszt przestoju może przewyższyć oszczędność uzyskaną przy zakupie.
Czy schemat elektryczny powinien być dostępny?
Instrukcja powinna zawierać rysunki, schematy, opisy i wyjaśnienia potrzebne do użytkowania, konserwacji, napraw i kontroli prawidłowego działania w zakresie odpowiednim dla konkretnej maszyny. W przypadku bardziej rozbudowanego urządzenia informacje dotyczące instalacji elektrycznej lub pneumatycznej mogą być niezbędne dla wykwalifikowanego personelu wykonującego diagnostykę. Zakres dokumentacji powinien odpowiadać rzeczywistej konstrukcji urządzenia. Zmiany w urządzeniu mogą wpływać na jego bezpieczeństwo i wcześniejszą ocenę zgodności. Przykładowo problem może powstać, gdy użytkownik: W tej części warto uwzględnić zmienia system sterowania, usuwa osłonę, zwiększa parametry robocze, montuje inny napęd, zmienia sposób działania zabezpieczeń oraz dodaje nową funkcję nieprzewidzianą przez producenta.
Nie każda drobna naprawa oznacza konieczność przeprowadzenia całego procesu od początku. Istotne zmiany trzeba jednak oceniać pod kątem ich wpływu na zgodność i bezpieczeństwo. Przy zakupie używanej maszyny należy ustalić jej rok produkcji, historię oraz przepisy, które obowiązywały w momencie wprowadzania urządzenia na rynek. Nie należy automatycznie oceniać maszyny wyprodukowanej wiele lat temu według identycznych wymagań dokumentacyjnych jak urządzenia wyprodukowanego w 2026 roku. Jednocześnie pracodawca musi zapewnić, aby użytkowana maszyna spełniała wymagania dotyczące bezpiecznego użytkowania w miejscu pracy.
Co sprawdzić przy odbiorze nowej maszyny?
Przed podpisaniem protokołu odbioru warto wykonać prostą kontrolę dokumentacyjną. W tej części warto uwzględnić sprawdź znak CE, sprawdź tabliczkę znamionową, porównaj model i numer urządzenia z dokumentami, odbierz deklarację zgodności oraz sprawdź właściwą podstawę prawną. Najlepiej wykonać tę kontrolę przed ostateczną płatnością, a nie kilka miesięcy później podczas pierwszej kontroli lub awarii.
Jakie dokumenty powinna mieć maszyna do serwisu gaśnic?
Dla kupującego praktyczny zestaw podstawowy powinien obejmować przede wszystkim: W tej części warto uwzględnić prawidłowe oznakowanie urządzenia, znak CE, jeśli jest wymagany dla danej maszyny, właściwą deklarację zgodności, instrukcję użytkowania w języku polskim oraz dane techniczne i parametry robocze. Dodatkowo warto otrzymać dokumentację gwarancyjną, protokół uruchomienia, listę części oraz informacje dotyczące wsparcia serwisowego. Największym błędem jest sprawdzenie wyłącznie ceny i wydajności urządzenia, a pozostawienie dokumentacji na koniec. Problemy pojawiają się również, gdy kupujący:
W tej części warto uwzględnić uznaje sam znak CE za wystarczający, myli deklarację zgodności z prywatnym certyfikatem, akceptuje dokument dotyczący innego modelu, nie sprawdza wersji językowej instrukcji oraz nie weryfikuje danych producenta. Przy sprawdzaniu deklaracji i instrukcji porównaj dokumentację konkretnych urządzeń, np. maszyny automatycznej i stacji azotowej. Planujesz zakup urządzenia do serwisu gaśnic? Skontaktuj się z Gaśniczka, aby dobrać maszynę z dokumentacją odpowiadającą jej konstrukcji, przeznaczeniu i wymaganiom europejskiego rynku oraz uzyskać informacje potrzebne do prawidłowej instalacji i eksploatacji urządzenia.
Przy planowaniu zakupu maszyn na kolejne lata należy pamiętać, że rozporządzenie (UE) 2023/1230 dotyczące maszyn będzie stosowane zasadniczo od 20 stycznia 2027 r. Wymagane dokumenty i procedury zgodności trzeba ocenić według daty wprowadzenia konkretnej maszyny do obrotu oraz mających zastosowanie przepisów.
Najczęściej zadawane pytania
Co oznacza znak CE maszyny?
Znak CE maszyny oznacza deklarację producenta, że urządzenie spełnia dotyczące go wymagania unijne i zostało poddane właściwej procedurze oceny zgodności. Nie jest to znak jakości ani potwierdzenie miejsca produkcji.
Czy znak CE oznacza, że maszyna została zatwierdzona przez urząd?
Nie. CE nie oznacza automatycznie, że produkt został wcześniej zatwierdzony przez organ państwowy. Odpowiedzialność za zgodność produktu spoczywa przede wszystkim na producencie, a udział jednostki notyfikowanej zależy od wymaganej procedury.
Czy do maszyny musi być deklaracja zgodności?
Nowa maszyna objęta obowiązkiem oznakowania CE powinna posiadać właściwą deklarację zgodności odpowiadającą urządzeniu i przepisom mającym do niego zastosowanie.
Co powinna zawierać deklaracja zgodności?
Powinna identyfikować producenta i maszynę, wskazywać właściwe przepisy, a w odpowiednich przypadkach normy wykorzystane w procesie oceny. Dokument zawiera także miejsce, datę oraz dane osoby uprawnionej do wystawienia deklaracji.
Dobór wyposażenia do konkretnych zleceń
Przed zakupem warto porównać parametry urządzenia, zakres obsługiwanych gaśnic, wymagania instalacyjne oraz dostępność dokumentacji. W ofercie Gaśniczka mogą Państwo sprawdzić automatyczną maszynę do napełniania gaśnic. Wybór powinien uwzględniać rzeczywisty wolumen pracy i dokumentację urządzenia.
