Azot stosuje się do ciśnieniowania odpowiednich gaśnic, ponieważ jest gazem o właściwościach przydatnych w tym zastosowaniu. Nie oznacza to jednak, że jedna wartość ciśnienia pasuje do wszystkich zbiorników. O rodzaju gazu i wymaganym parametrze decydują dokumentacja i konstrukcja gaśnicy.
Dlaczego do ciśnieniowania gaśnic stosuje się azot?
Ciśnieniowanie gaśnic azotem jest powszechnie stosowane w serwisowaniu gaśnic proszkowych pod stałym ciśnieniem. Azot pełni w takim urządzeniu funkcję gazu napędowego: utrzymuje wymagane ciśnienie wewnątrz zbiornika, a po uruchomieniu zaworu umożliwia wyrzut środka gaśniczego przez rurkę syfonową i wąż. Wybór azotu nie jest przypadkowy. Jest to gaz obojętny, niepalny i dostępny w postaci o bardzo niskiej zawartości wilgoci. Ma to duże znaczenie w przypadku proszku gaśniczego, który powinien zachować sypkość przez cały okres eksploatacji urządzenia. Nadmierna wilgoć może pogarszać właściwości proszku, sprzyjać jego zbrylaniu oraz wpływać na elementy znajdujące się wewnątrz gaśnicy.
Ciśnieniowanie gaśnic azotem – na czym polega?
Ciśnieniowanie gaśnic azotem wykonuje się po prawidłowym przygotowaniu urządzenia, napełnieniu odpowiednią ilością środka gaśniczego oraz zamontowaniu elementów wymaganych dla konkretnego modelu. Azot jest wprowadzany do zbiornika do wartości określonej dla danej gaśnicy. W efekcie wewnątrz urządzenia powstaje zapas energii potrzebny do wyrzutu środka po naciśnięciu dźwigni. W gaśnicy proszkowej pod stałym ciśnieniem gaz znajduje się w tym samym zbiorniku co proszek. Po otwarciu zaworu różnica ciśnień powoduje przemieszczanie środka przez rurkę syfonową do węża i prądownicy. Warto rozróżnić dwie funkcje. Proszek jest właściwym środkiem gaśniczym, natomiast azot odpowiada przede wszystkim za jego wyrzut.
Dlaczego nie stosuje się po prostu zwykłego sprężonego powietrza?
Powietrze atmosferyczne zawiera parę wodną. Po sprężeniu problem wilgoci staje się szczególnie istotny, ponieważ w instalacji może powstawać kondensat. Typowy kompresor warsztatowy bez odpowiednio zaprojektowanego systemu osuszania nie gwarantuje więc, że do gaśnicy trafi gaz o parametrach odpowiednich dla proszku gaśniczego. To jedna z podstawowych przyczyn, dla których w profesjonalnych procedurach często wykorzystuje się suchy azot. Nie należy tworzyć jednej zasady dla wszystkich gaśnic i wszystkich producentów. W określonych rozwiązaniach producent lub odpowiednia procedura może dopuszczać odpowiednio przygotowane, bardzo suche powietrze. Nie oznacza to jednak użycia zwykłego kompresora warsztatowego z podstawowym separatorem wody.
Azot pomaga ograniczyć ryzyko zbrylania proszku
Sam azot nie naprawi proszku, który został wcześniej zawilgocony. Może jednak ograniczyć wprowadzanie wilgoci podczas procesu ciśnieniowania. Jeżeli do prawidłowo przygotowanej gaśnicy wprowadzi się wilgotne powietrze, całe wcześniejsze suszenie i kontrolowanie środka może stracić część sensu. Dlatego jakość gazu napędowego należy traktować jako element całego procesu technologicznego, a nie ostatnią czynność wykonywaną bez większej kontroli. Wilgoć wewnątrz stalowego zbiornika jest niepożądana również ze względu na możliwość wpływu na elementy metalowe. Nie można powiedzieć, że zastosowanie azotu samo w sobie całkowicie eliminuje ryzyko korozji. Stan zbiornika zależy również od jego zabezpieczenia, wieku, warunków przechowywania, rodzaju środka oraz wcześniejszej historii urządzenia.
Suchy gaz pozwala jednak ograniczyć jeden z czynników sprzyjających powstawaniu problemów wewnątrz urządzenia.
Stacja azotowa do gaśnic – z czego się składa?
Dokładna budowa zależy od modelu, ale profesjonalne stanowisko może obejmować:
- źródło azotu,
- reduktor ciśnienia,
- manometry,
- przewód wysokociśnieniowy,
- adapter do konkretnego zaworu,
Cały układ powinien być dobrany do parametrów, z którymi pracuje serwis.
Dlaczego reduktor ciśnienia jest tak ważny?
Azot w butli technicznej jest przechowywany pod znacznie wyższym ciśnieniem niż ciśnienie robocze typowej gaśnicy. Reduktor odpowiada za obniżenie i kontrolowanie wartości dostarczanej do stanowiska. Podłączenie gaśnicy bezpośrednio do nieuregulowanego źródła wysokiego ciśnienia może doprowadzić do poważnego przekroczenia parametrów urządzenia. Dlatego reduktor powinien być właściwie dobrany do:
- rodzaju gazu,
- ciśnienia wejściowego,
- wymaganego zakresu ciśnienia wyjściowego,
- przepływu,
- przyłączy stosowanych w instalacji.
Prawidłowe ciśnienie nie jest wartością wybieraną przez serwisanta według własnego doświadczenia. Powinno wynikać z parametrów konkretnej gaśnicy i dokumentacji producenta. Podobnie wyglądające gaśnice mogą posiadać inne wymagania robocze. Dlatego przed rozpoczęciem procesu trzeba zidentyfikować model oraz odczytać właściwe oznaczenia. Zbyt niskie ciśnienie może pogorszyć działanie urządzenia. Zbyt wysokie oznacza pracę zbiornika i podzespołów poza przewidzianymi warunkami. Manometr znajdujący się na gaśnicy jest przede wszystkim wskaźnikiem pozwalającym użytkownikowi ocenić, czy urządzenie znajduje się w przewidzianym zakresie. Profesjonalny proces napełniania powinien być kontrolowany za pomocą odpowiedniego układu pomiarowego stanowiska serwisowego zgodnie z wymaganiami producenta i przyjętą procedurą.
Nie warto więc traktować zielonego pola na małym manometrze gaśnicy jako jedynego narzędzia do precyzyjnego ustawiania ciśnienia.
Co dzieje się po naciśnięciu dźwigni gaśnicy?
W gaśnicy pod stałym ciśnieniem gaz napędowy znajduje się wewnątrz zbiornika jeszcze przed użyciem. Po uruchomieniu zaworu otwiera się droga przepływu. Ciśnienie działające na środek powoduje jego przemieszczanie do rurki syfonowej, a następnie przez zawór i wąż na zewnątrz urządzenia. Azot nie musi więc być wytwarzany w momencie uruchomienia. Energia potrzebna do wyrzutu została zgromadzona wcześniej podczas procesu ciśnieniowania.
Gaśnica pod stałym ciśnieniem a gaśnica z nabojem
Nie wszystkie gaśnice mają identyczną konstrukcję. W urządzeniu pod stałym ciśnieniem gaz napędowy znajduje się w głównym zbiorniku razem ze środkiem gaśniczym. W konstrukcji z oddzielnym nabojem gazowym źródło ciśnienia jest odseparowane i uruchamiane dopiero podczas użycia gaśnicy. Sposób serwisowania obu konstrukcji jest więc inny. Nie należy przenosić procedury z jednego typu urządzenia na drugi. Gaśnica CO2 działa na zupełnie innej zasadzie. Dwutlenek węgla jest w niej właściwym środkiem gaśniczym i znajduje się w zbiorniku w warunkach wynikających z jego właściwości fizycznych. Również inne typy gaśnic mogą posiadać własne wymagania dotyczące gazu napędowego.
Nie należy więc automatycznie podłączać każdego urządzenia do stacji azotowej tylko dlatego, że taki sprzęt znajduje się w warsztacie.
Azot a gaśnice pianowe i płynowe
W części gaśnic płynowych również może być stosowany gaz napędowy utrzymujący ciśnienie w zbiorniku. To, czy jest nim azot i jakie parametry należy zastosować, zależy od konstrukcji danego modelu. Serwis obsługujący różne rodzaje urządzeń powinien prowadzić dokumentację producentów zamiast stosować jedną procedurę dla proszku i cieczy.
Azot a gaśnice CO2
Gaśnicy CO2 nie należy traktować jak gaśnicy proszkowej, którą po napełnieniu trzeba dodatkowo ciśnieniować azotem. W gaśnicy śniegowej dwutlenek węgla jest środkiem gaśniczym, a jego właściwości fizyczne tworzą warunki potrzebne do działania urządzenia. Proces napełniania kontroluje się przede wszystkim na podstawie właściwej masy CO2. Tlen jest silnie związany z procesami spalania i nie jest odpowiednim zamiennikiem gazu napędowego tylko dlatego, że również można przechowywać go w butli. Dobór gazu technicznego nie może opierać się na dostępności odpowiedniego przyłącza. Każdy gaz posiada inne właściwości i wymagania bezpieczeństwa. Serwis powinien korzystać wyłącznie z medium przewidzianego dla konkretnego zastosowania.
Nie należy wykonywać takiej zamiany samodzielnie. W niektórych konstrukcjach i procedurach producent może przewidywać określony gaz, ale nie oznacza to możliwości dowolnego wyboru pomiędzy azotem, powietrzem i CO2. Dwutlenek węgla ma inne właściwości fizyczne niż azot i jego zachowanie pod ciśnieniem oraz przy zmianach temperatury jest inne. Jeżeli instrukcja przewiduje azot, należy stosować azot o odpowiednich parametrach.
Jakiej jakości powinien być azot?
W serwisie nie wystarczy informacja, że w butli znajduje się „jakiś azot”. Gaz powinien odpowiadać wymaganiom przewidzianym dla procesu i urządzenia. Szczególne znaczenie ma zawartość wilgoci. W dokumentacjach serwisowych i standardach technicznych można spotkać wymagania dotyczące odpowiednio niskiego punktu rosy gazu stosowanego do gaśnic proszkowych. Konkretnego parametru nie należy jednak przyjmować uniwersalnie dla każdej gaśnicy. Serwis powinien zweryfikować wymagania producenta oraz dokumentację gazu dostarczanego przez dostawcę.
Jak przechowywać butlę z azotem?
Butla jest zbiornikiem wysokociśnieniowym i wymaga właściwego zabezpieczenia. W warsztacie należy między innymi zadbać o:
- stabilne ustawienie lub mocowanie butli,
- ochronę zaworu przed uszkodzeniem,
- brak narażenia na niekontrolowane nagrzewanie,
- odpowiednią organizację przewodów,
- ochronę przed przewróceniem,
- dostęp wyłącznie dla przygotowanego personelu.
Ciężka butla przewrócona na zawór może stworzyć znacznie większe zagrożenie niż zwykły przedmiot magazynowy. Podczas codziennej pracy operator przesuwa gaśnice, wózki i inne urządzenia. Niezabezpieczona butla może zostać przypadkowo potrącona. Najbezpieczniej przewidzieć dla niej stałe, stabilne miejsce poza głównym ciągiem komunikacyjnym, ale jednocześnie zapewniające wygodny dostęp do zaworu i reduktora. Reduktor powinien być przeznaczony do właściwego gazu oraz posiadać parametry odpowiadające źródłu i stanowisku. Przy wyborze należy sprawdzić między innymi: W tej części warto uwzględnić maksymalne ciśnienie wejściowe, zakres regulacji po stronie wyjściowej, przepustowość, rodzaj przyłącza do butli, rodzaj przyłącza wyjściowego oraz dokładność i czytelność manometrów.
Reduktor o zbyt szerokim zakresie nie zawsze zapewnia wygodną kontrolę wartości potrzebnych przy pracy z gaśnicami.
Ciśnieniowanie azotem a wydajność serwisu
Stacja azotowa może stać się wąskim gardłem, jeśli maszyna do proszku pracuje znacznie szybciej niż stanowisko ciśnieniowania. Przykładowo napełnianie proszkiem może trwać bardzo krótko, ale jeśli każda gaśnica długo oczekuje na wolne stanowisko azotowe, rzeczywista przepustowość całego warsztatu nie rośnie. Przy projektowaniu serwisu warto więc analizować wspólnie: W tej części warto uwzględnić wydajność maszyny do proszku, czas montażu, wydajność stanowiska azotowego, kontrolę szczelności oraz kontrolę końcową.
Kontrola szczelności po ciśnieniowaniu
Osiągnięcie prawidłowego ciśnienia nie oznacza jeszcze zakończenia serwisu. Po napełnieniu trzeba sprawdzić, czy urządzenie utrzymuje gaz i czy nie występują nieszczelności w obrębie zaworu, manometru lub innych połączeń przewidzianych przez konstrukcję. Niewielka nieszczelność może nie być od razu widoczna na manometrze. Z czasem doprowadzi jednak do utraty ciśnienia i może sprawić, że gaśnica nie będzie gotowa do prawidłowego działania. Wskazówka znajdująca się w zielonym obszarze jest ważną informacją, ale nie zastępuje pełnej kontroli. Serwis powinien ocenić również: W tej części warto uwzględnić szczelność, stan zaworu, stan manometru, kompletność urządzenia oraz masę. Problemy wynikają często nie z samego azotu, ale z niewłaściwego stanowiska i procedury.
Do najczęstszych błędów należą: W tej części warto uwzględnić podłączanie gaśnicy do nieuregulowanego źródła wysokiego ciśnienia, stosowanie niewłaściwego reduktora, ustawianie ciśnienia bez sprawdzenia parametrów gaśnicy, opieranie procesu wyłącznie na manometrze urządzenia oraz używanie przypadkowych adapterów.
Czy można samodzielnie zbudować stację azotową?
Połączenie kilku elementów dostępnych w sklepie technicznym nie oznacza automatycznie stworzenia bezpiecznego stanowiska. Układ pracuje z gazem pochodzącym ze źródła wysokiego ciśnienia, dlatego elementy muszą być odpowiednio dobrane pod względem parametrów i wzajemnej kompatybilności. Profesjonalne rozwiązanie powinno uwzględniać nie tylko redukcję ciśnienia, ale także ergonomię, stabilne mocowanie, kontrolę parametrów i ochronę operatora.
Co sprawdzić przed rozpoczęciem pracy ze stacją azotową?
Codzienna kontrola nie musi trwać długo, ale pozwala wykryć wiele problemów przed rozpoczęciem pierwszego cyklu. Warto sprawdzić: W tej części warto uwzględnić stabilność butli, stan reduktora, stan manometrów, przewody oraz przyłącza. Urządzenie powinno odpowiadać rzeczywistemu profilowi pracy. Przed zakupem warto określić: W tej części warto uwzględnić jakie gaśnice będą obsługiwane, jakie zakresy ciśnienia występują, ile urządzeń będzie ciśnieniowanych dziennie, czy serwis potrzebuje automatyzacji oraz jakie adaptery są wymagane. Najbardziej wartościowy jest test z rzeczywistymi gaśnicami odpowiadającymi typowym zleceniom serwisu. Podczas prezentacji warto ocenić: W tej części warto uwzględnić łatwość podłączenia, stabilność gaśnicy, czytelność manometrów, sposób ustawiania parametrów oraz czas procesu.
Weryfikując parametry procesu, sprawdź specyfikację stacji azotowej do gaśnic oraz współpracujących z nią urządzeń, np. maszyny proszkowej.
Najczęściej zadawane pytania
Dlaczego stosuje się azot do gaśnic?
Azot jest gazem obojętnym, niepalnym i może być dostarczany w bardzo suchej postaci. Dzięki temu dobrze nadaje się do wytwarzania ciśnienia potrzebnego do wyrzutu środka z odpowiednich gaśnic pod stałym ciśnieniem.
Na czym polega ciśnieniowanie gaśnic azotem?
Ciśnieniowanie gaśnic azotem polega na kontrolowanym wprowadzeniu gazu do prawidłowo przygotowanego urządzenia do wartości przewidzianej dla konkretnego modelu. Proces wykonuje się z użyciem właściwego stanowiska, reduktora i układu pomiarowego.
Dlaczego azot jest lepszy od zwykłego powietrza?
Jedną z głównych zalet jest możliwość stosowania azotu o bardzo niskiej zawartości wilgoci. Zwykłe sprężone powietrze może wnosić do układu wilgoć, która jest niepożądana szczególnie w przypadku proszku gaśniczego.
Czy można napełnić gaśnicę zwykłym kompresorem?
Nie należy przyjmować tego jako uniwersalnego rozwiązania. Rodzaj gazu i jego parametry powinny odpowiadać dokumentacji producenta konkretnej gaśnicy. Standardowy kompresor warsztatowy nie gwarantuje odpowiedniej jakości i suchości powietrza.
Dobór wyposażenia do konkretnych zleceń
Przed zakupem warto porównać parametry urządzenia, zakres obsługiwanych gaśnic, wymagania instalacyjne oraz dostępność dokumentacji. W ofercie Gaśniczka mogą Państwo sprawdzić stację azotową do gaśnic. Wybór powinien uwzględniać rzeczywisty wolumen pracy i dokumentację urządzenia.
