Certyfikat F-gaz – kiedy jest wymagany w ochronie ppoż.?

Certyfikat F-gaz w systemach ochrony przeciwpożarowej – kiedy jest wymagany?

Certyfikat F-gaz jest wymagany przy określonych czynnościach wykonywanych przy systemach ochrony przeciwpożarowej zawierających fluorowane gazy cieplarniane. Dotyczy to między innymi instalowania, konserwacji, serwisowania, napraw, likwidacji, kontroli szczelności oraz odzysku środka – zależnie od rodzaju urządzenia i wykonywanej pracy.

Najwięcej nieporozumień wynika z mieszania kilku różnych kwestii. Certyfikat dla personelu nie jest tym samym co certyfikat dla przedsiębiorcy. Obowiązek certyfikacji F-gazowej nie dotyczy również automatycznie każdego serwisanta gaśnic. Standardowa gaśnica proszkowa, pianowa czy CO2 nie staje się urządzeniem F-gazowym tylko dlatego, że jest urządzeniem przeciwpożarowym.

Inaczej wygląda sytuacja przy instalacjach wykorzystujących fluorowane środki gaśnicze, na przykład HFC-227ea znany z systemów FM-200. Wtedy serwis ingeruje w układ zawierający fluorowany gaz cieplarniany i pojawiają się konkretne obowiązki dotyczące kwalifikacji personelu, przedsiębiorstwa, odzysku gazu, zapobiegania emisjom i dokumentacji.

W 2026 roku trzeba dodatkowo uwzględnić zmianę unijnych przepisów. Obowiązuje rozporządzenie (UE) 2024/573, a w 2025 roku opublikowano nowe rozporządzenie wykonawcze (UE) 2025/625 dotyczące certyfikacji przy stacjonarnych urządzeniach ochrony przeciwpożarowej. W Polsce trwa jednak dostosowanie przepisów krajowych, dlatego przy konkretnym zakresie działalności należy uwzględniać również aktualne informacje Urzędu Dozoru Technicznego.

Co oznacza certyfikat F-gaz?

Certyfikat F-gaz potwierdza kwalifikacje do wykonywania określonych czynności przy urządzeniach zawierających fluorowane gazy cieplarniane. Zakres certyfikacji zależy od branży i rodzaju urządzeń.

Inny zakres dotyczy urządzeń chłodniczych i klimatyzacyjnych, a inny stacjonarnych systemów ochrony przeciwpożarowej.

W ochronie przeciwpożarowej certyfikacja ma przede wszystkim zapewnić, że osoby ingerujące w instalację potrafią:

• pracować z fluorowanym środkiem bez niepotrzebnej emisji,
• prawidłowo wykonać odzysk gazu,
• kontrolować szczelność systemu,
• obsługiwać zbiorniki, zawory i instalację,
• wykonywać serwis zgodnie z wymaganiami technicznymi,
• prowadzić prace z uwzględnieniem przepisów środowiskowych.

Kiedy certyfikat F-gaz jest potrzebny w ochronie przeciwpożarowej?

Najważniejsze pytanie brzmi nie „czy firma zajmuje się ppoż.?”, ale „czy wykonywana czynność dotyczy urządzenia zawierającego odpowiedni fluorowany gaz cieplarniany?”.

Jeżeli odpowiedź brzmi tak, certyfikacja może być wymagana przy wykonywaniu takich czynności jak:

• instalowanie stacjonarnego systemu,
• konserwacja,
• serwisowanie,
• naprawa,
• likwidacja systemu,
• kontrola szczelności,
• odzysk fluorowanego gazu.

Zakres należy każdorazowo porównać z aktualnymi przepisami oraz rodzajem urządzenia. Nie wszystkie czynności powodują identyczne obowiązki dla osoby wykonującej pracę i przedsiębiorstwa, które świadczy usługę.

Jakie środki gaśnicze są F-gazami?

Do grupy fluorowanych gazów cieplarnianych należą między innymi wybrane HFC stosowane w systemach gaszenia gazowego.

Najbardziej znanym przykładem w branży przeciwpożarowej jest HFC-227ea, czyli substancja stosowana w systemach znanych pod nazwą FM-200.

Jeżeli system zawiera taki środek, jego napełnianie, odzysk, serwisowanie czy ingerencja w instalację nie powinny być traktowane tak samo jak obsługa zwykłej gaśnicy proszkowej.

Czy FM-200 wymaga certyfikatu F-gaz?

Tak, HFC-227ea jest fluorowanym gazem cieplarnianym objętym unijnymi przepisami F-gazowymi.

Przy wykonywaniu czynności takich jak serwisowanie stacjonarnego systemu FM-200, naprawa instalacji, jej likwidacja, kontrola szczelności czy odzysk HFC-227ea wymagania dotyczące odpowiednio certyfikowanego personelu mają bezpośrednie zastosowanie.

W praktyce oznacza to, że samo posiadanie maszyny do transferu FM-200 nie daje prawa do świadczenia takich usług.

Potrzebne jest odpowiednie przygotowanie formalne oraz techniczne.

Czy serwisant zwykłych gaśnic potrzebuje certyfikatu F-gaz?

Nie tylko dlatego, że serwisuje gaśnice.

Typowa gaśnica proszkowa wykorzystuje proszek gaśniczy i gaz napędowy, najczęściej azot. Nie zawiera z tego powodu fluorowanego gazu cieplarnianego objętego systemem certyfikacji F-gazowej.

Podobnie zwykła gaśnica CO2 nie staje się urządzeniem F-gazowym. Dwutlenek węgla jest gazem cieplarnianym w znaczeniu fizycznym, ale nie jest fluorowanym gazem cieplarnianym objętym przepisami F-gazowymi w taki sposób jak HFC-227ea.

Również serwis typowych gaśnic pianowych nie wymaga automatycznie certyfikatu F-gaz.

Mogą natomiast występować inne wymagania dotyczące kwalifikacji, urządzeń ciśnieniowych, napełniania zbiorników czy zakresu wykonywanych prac.

Certyfikat F-gaz dla personelu – kogo dotyczy?

Certyfikat dla personelu jest przypisany do konkretnej osoby fizycznej wykonującej czynności techniczne.

W przypadku stacjonarnych systemów ochrony przeciwpożarowej zawierających odpowiednie fluorowane gazy certyfikowany personel jest wymagany między innymi przy wykonywaniu prac obejmujących:

• instalowanie,
• naprawę,
• konserwację i serwisowanie,
• likwidację,
• kontrolę szczelności,
• odzysk fluorowanego gazu.

Nie wystarczy, że certyfikat posiada właściciel przedsiębiorstwa albo kierownik warsztatu, jeżeli faktyczne czynności przy systemie wykonuje inna osoba bez odpowiednich kwalifikacji.

Certyfikat dla przedsiębiorcy – czym różni się od certyfikatu personelu?

Certyfikat dla przedsiębiorcy dotyczy firmy wykonującej określone usługi przy stacjonarnych urządzeniach ochrony przeciwpożarowej.

Nie zastępuje certyfikatów pracowników.

W praktyce przedsiębiorstwo wykonujące instalację, naprawy, konserwację, serwisowanie lub likwidację stacjonarnych systemów zawierających F-gazy powinno spełniać wymagania dotyczące certyfikacji przedsiębiorcy, natomiast osoby fizyczne wykonujące prace muszą posiadać certyfikaty odpowiednie dla personelu.

Można więc mieć sytuację, w której firma posiada właściwy certyfikat przedsiębiorcy, ale nie może wysłać do pracy przypadkowego pracownika bez odpowiedniego certyfikatu personalnego.

Czy jednoosobowa działalność potrzebuje dwóch certyfikatów?

Jeżeli przedsiębiorca jako osoba fizyczna prowadzi firmę i jednocześnie sam wykonuje czynności techniczne objęte obowiązkiem certyfikacji, trzeba rozróżnić jego dwie role.

Jako osoba wykonująca pracę techniczną potrzebuje odpowiedniego certyfikatu dla personelu.

Jako przedsiębiorca prowadzący działalność objętą obowiązkiem certyfikacji może również potrzebować certyfikatu dla przedsiębiorcy.

Posiadanie jednego z nich nie powinno być automatycznie traktowane jako zastępstwo drugiego.

Kontrola szczelności a certyfikat F-gaz

Kontrola szczelności jest jednym z obszarów, w których szczególnie istotne jest właściwe rozumienie progów ilościowych.

Według aktualnego rozporządzenia (UE) 2024/573 obowiązek okresowej kontroli szczelności dotyczy co do zasady urządzeń zawierających co najmniej 5 ton ekwiwalentu CO2 fluorowanych gazów cieplarnianych z załącznika I albo co najmniej 1 kg określonych gazów z sekcji 1 załącznika II.

Dotyczy to również stacjonarnych urządzeń ochrony przeciwpożarowej.

Kontrole objęte tym obowiązkiem powinny być wykonywane przez odpowiednio certyfikowane osoby.

Co oznacza 5 ton ekwiwalentu CO2?

Nie jest to masa gazu znajdującego się w zbiorniku. Ekwiwalent CO2 uwzględnia masę środka oraz jego współczynnik GWP.

Obliczenie wygląda następująco:

masa gazu × GWP = ekwiwalent CO2.

To ważne, ponieważ fluorowane środki o wysokim GWP przekraczają próg 5 ton CO2e już przy stosunkowo niewielkiej masie rzeczywistej.

Przykład dla HFC-227ea

HFC-227ea stosowany w systemach FM-200 posiada GWP 3220.

Próg 5 ton CO2e odpowiada więc w przybliżeniu:

5000 kg CO2e ÷ 3220 = około 1,55 kg HFC-227ea.

Wiele systemów gaszenia objętościowego zawiera zdecydowanie więcej środka, dlatego obowiązek kontroli szczelności może mieć praktyczne znaczenie nawet przy niezbyt dużych instalacjach.

Czy dawny próg 3 kg jest nadal aktualny?

W starszych materiałach dotyczących F-gazów można znaleźć próg 3 kg. Wynika on ze wcześniejszych regulacji i starszego sposobu określania obowiązków.

Obecne rozporządzenie unijne wykorzystuje w przypadku gazów z załącznika I przede wszystkim wartość wyrażoną w tonach ekwiwalentu CO2.

Dlatego przy ocenie konkretnego systemu nie należy opierać się na przypadkowym poradniku sprzed wielu lat.

W Polsce trwa jednocześnie proces dostosowywania krajowych zasad certyfikacji do nowych przepisów unijnych, więc przy kwestiach formalnych warto korzystać z aktualnych komunikatów UDT.

Jak często trzeba kontrolować szczelność systemu?

Dla urządzeń objętych obowiązkiem kontroli częstotliwość zależy od ilości gazu wyrażonej w ekwiwalencie CO2.

Dla gazów z załącznika I obowiązują zasadniczo następujące przedziały:

Jeżeli urządzenie posiada właściwy system wykrywania wycieków, przepisy pozwalają w określonych przypadkach wydłużyć te okresy.

Dla systemów ochrony przeciwpożarowej obowiązek kontroli może być realizowany w ramach istniejącego reżimu przeglądów zgodnego z ISO 14520 lub EN 15004, pod warunkiem zachowania wymaganej częstotliwości.

Czy każdy system poniżej 5 ton CO2e jest poza przepisami F-gazowymi?

Nie. Próg 5 ton CO2e dotyczy przede wszystkim obowiązku okresowej kontroli szczelności.

Nie oznacza, że poniżej tego progu można bez kwalifikacji instalować, naprawiać, opróżniać lub serwisować system zawierający fluorowany gaz.

To jedno z najczęstszych nieporozumień.

Obowiązek certyfikacji przy określonych czynnościach oraz próg wyznaczający regularne kontrole szczelności to dwa odrębne zagadnienia.

Odzysk F-gazu – czy certyfikat jest wymagany?

Tak. Odzysk fluorowanego środka z urządzenia ochrony przeciwpożarowej jest jednym z podstawowych zakresów wymagających odpowiednio przygotowanego personelu.

Gaz nie powinien być po prostu wypuszczany do atmosfery podczas wymiany zaworu, likwidacji systemu lub opróżniania zbiornika.

Przepisy wymagają odzysku fluorowanych gazów z odpowiednich urządzeń, aby mogły zostać następnie poddane recyklingowi, regeneracji albo zniszczeniu.

Certyfikat F-gaz a odzysk środka z gaśnic

Unijna definicja urządzeń ochrony przeciwpożarowej obejmuje również gaśnice. W praktyce znaczenie ma rodzaj środka znajdującego się wewnątrz.

Jeżeli gaśnica lub inne urządzenie zawiera fluorowany gaz objęty przepisami, odzysk takiego gazu nie powinien być wykonywany tak samo jak opróżnianie standardowej gaśnicy proszkowej.

W polskim systemie certyfikacji UDT zakres certyfikatu personelu dla systemów ochrony przeciwpożarowej obejmuje również odzysk odpowiednich gazów z systemów oraz gaśnic.

Czy przedsiębiorca potrzebuje certyfikatu tylko do odzysku?

Zakres certyfikacji przedsiębiorcy należy odróżnić od zakresu certyfikatu personelu.

W nowych przepisach unijnych certyfikacja osób prawnych przy ochronie przeciwpożarowej obejmuje przede wszystkim instalację, naprawę, konserwację, serwisowanie i likwidację stacjonarnych urządzeń.

Odzysk jest natomiast wyraźnie wskazany jako czynność wymagająca odpowiednio certyfikowanej osoby fizycznej.

Jeżeli firma wykonuje kilka rodzajów czynności jednocześnie, należy analizować pełny zakres świadczonej usługi, a nie tylko pojedynczą operację transferu gazu.

Czy napełnianie systemu FM-200 jest serwisowaniem?

Wprowadzenie fluorowanego środka do systemu jest ingerencją w układ zaprojektowany do jego przechowywania i wykorzystania.

Rozporządzenie F-gazowe obejmuje pojęciem konserwacji lub serwisowania między innymi czynności związane z otwieraniem elementów zawierających F-gaz oraz dodawaniem fluorowanego gazu do systemu.

Dlatego profesjonalne napełnianie systemu HFC-227ea nie powinno być traktowane jako zwykłe przepompowanie produktu handlowego pomiędzy dwoma zbiornikami bez wymagań kwalifikacyjnych.

Czy można kupić F-gaz bez certyfikatu?

Przepisy ograniczają sprzedaż określonych fluorowanych gazów przeznaczonych do instalacji, serwisowania, konserwacji lub naprawy urządzeń do podmiotów posiadających odpowiednie kwalifikacje.

Dostawca może wymagać podania numeru certyfikatu, a dane dotyczące nabywców podlegają ewidencjonowaniu.

Zakup butli HFC-227ea nie powinien być więc pierwszym krokiem firmy, która dopiero planuje wejście w obsługę systemów F-gazowych.

Czy szkolenie F-gaz wystarczy?

Nie należy mylić szkolenia przygotowującego z certyfikatem dla personelu.

W obecnym polskim systemie osoba ubiegająca się o certyfikat F-gaz dla personelu w zakresie systemów ochrony przeciwpożarowej musi zdać odpowiedni egzamin w uprawnionej jednostce oceniającej personel.

Szkolenie przygotowawcze może być bardzo pomocne, ale UDT wskazuje, że nie jest ono samo w sobie obowiązkowym warunkiem przystąpienia do certyfikacji.

Pozytywny wynik egzaminu jest następnie podstawą do złożenia wniosku o wydanie certyfikatu.

Jak uzyskać certyfikat F-gaz dla personelu?

W Polsce procedura jest prowadzona w systemie nadzorowanym przez Urząd Dozoru Technicznego.

Podstawowe etapy obejmują:

• przygotowanie do egzaminu,
• wybór jednostki oceniającej personel posiadającej właściwy zakres,
• zdanie egzaminu z wynikiem pozytywnym,
• uzyskanie dokumentu potwierdzającego wynik egzaminu,
• złożenie wniosku do UDT,
• wniesienie odpowiedniej opłaty,
• złożenie wymaganych oświadczeń.

Warto zwrócić uwagę na zakres egzaminu. Certyfikat dotyczący chłodnictwa i klimatyzacji nie powinien być automatycznie traktowany jako certyfikat do obsługi gazowych systemów ochrony przeciwpożarowej.

Czego dotyczy egzamin dla systemów przeciwpożarowych?

Zakres wiedzy i umiejętności obejmuje zarówno zagadnienia teoretyczne, jak i praktyczne.

Osoba wykonująca takie prace powinna rozumieć między innymi:

• przepisy dotyczące fluorowanych gazów,
• wpływ emisji F-gazów na środowisko,
• zasady ograniczania wycieków,
• budowę systemów ochrony przeciwpożarowej,
• kontrolę szczelności,
• bezpieczne obchodzenie się ze zbiornikami,
• odzysk fluorowanego środka,
• zasady ponownego napełniania,
• prowadzenie dokumentacji.

Jak uzyskać certyfikat dla przedsiębiorcy?

Firma chcąca wykonywać objęte certyfikacją prace przy stacjonarnych systemach ochrony przeciwpożarowej musi spełnić dodatkowe wymagania organizacyjne.

W aktualnym polskim systemie UDT wymaga między innymi, aby przedsiębiorca:

• zatrudniał odpowiednio certyfikowany personel lub sam posiadał wymagane kwalifikacje,
• posiadał i stosował procedury prowadzenia działalności,
• prowadził system dokumentowania wykonywanych czynności,
• dysponował odpowiednim wyposażeniem technicznym,
• spełniał wymagania dotyczące niekaralności za określone przestępstwa przeciwko środowisku.

Wymagania dotyczą zarówno głównego miejsca prowadzenia działalności, jak i odpowiednio organizowanych oddziałów.

Jakie wyposażenie musi posiadać firma F-gazowa?

Nie wystarczy kupić urządzenia do transferu środka. Wyposażenie powinno umożliwiać rzeczywiste wykonywanie deklarowanego zakresu działalności przy ograniczaniu emisji F-gazów.

W przypadku serwisu systemów gaszenia może być potrzebne między innymi wyposażenie do:

• odzysku środka,
• bezpiecznego transferu,
• kontroli masy,
• kontroli szczelności,
• obsługi odpowiednich przyłączy i zaworów,
• bezpiecznego przechowywania zbiorników,
• prowadzenia prac zgodnie z procedurą producenta.

Dokładny zestaw zależy od deklarowanego zakresu usług.

Czy maszyna do napełniania FM-200 daje uprawnienia do serwisu?

Nie. Maszyna jest jedynie narzędziem.

Może umożliwiać transfer HFC-227ea, odzysk albo napełnienie zbiornika, ale nie zastępuje certyfikatu personelu ani wymagań dotyczących przedsiębiorcy.

Podobnie certyfikat nie zastępuje odpowiedniego wyposażenia. Profesjonalny serwis potrzebuje obu elementów: właściwych kwalifikacji oraz narzędzi przeznaczonych do wykonywanego procesu.

Czy certyfikat F-gaz jest bezterminowy?

W aktualnym krajowym systemie UDT wskazuje, że wydawane w Polsce certyfikaty personalne są bezterminowe. Certyfikaty przedsiębiorców również funkcjonują w systemie bez standardowego corocznego odnawiania, przy czym przedsiębiorstwa podlegają okresowym kontrolom UDT.

Nowe przepisy unijne wprowadzają jednak dodatkowy kierunek zmian dotyczących aktualizacji wiedzy.

Rozporządzenie (UE) 2024/573 przewiduje, że certyfikowane osoby fizyczne mają uczestniczyć w szkoleniu odświeżającym albo przechodzić odpowiedni proces oceny co najmniej raz na siedem lat.

Osoby posiadające wcześniejsze certyfikaty mają po raz pierwszy przejść taki proces najpóźniej do 12 marca 2029 roku.

Czy trzeba teraz wymieniać dotychczasowy certyfikat?

Nie należy podejmować takiego działania wyłącznie na podstawie informacji handlowej firmy oferującej „obowiązkowe przedłużenie certyfikatu”.

UDT w 2026 roku wyraźnie informuje, że certyfikaty wydane na podstawie obecnych polskich przepisów pozostają ważne na zasadach, na których zostały wydane.

Urząd wskazuje jednocześnie, że nowe rozwiązania wynikające z przepisów unijnych z 2024 i 2025 roku mają zostać uwzględnione w nowelizacji polskiej ustawy.

Do czasu wdrożenia zmian warto korzystać bezpośrednio z komunikatów UDT, a nie z ofert podmiotów sugerujących, że mogą samodzielnie „przedłużyć” państwowy certyfikat F-gaz.

Co zmieniło rozporządzenie (UE) 2025/625?

Nowe rozporządzenie wykonawcze zastąpiło wcześniejsze rozporządzenie (WE) nr 304/2008 dotyczące certyfikacji przy stacjonarnych systemach przeciwpożarowych.

Nowy system rozszerza zakres wiedzy między innymi o aktualne przepisy klimatyczne, zapobieganie emisjom oraz bezpieczne stosowanie technologii alternatywnych.

W unijnym systemie certyfikacji ujęto także wybrane alternatywne środki wykorzystywane w ochronie przeciwpożarowej, takie jak perfluoro(2-methyl-3-pentanone), trifluoroiodomethane oraz 2-BTP.

Dla polskich przedsiębiorców szczególnie ważne jest jednak to, że UDT informuje o trwającym procesie implementacji nowych zasad do prawa krajowego. W 2026 roku nie należy więc samodzielnie zakładać, że każda nowa kategoria europejska została już w identyczny sposób przeniesiona do krajowej procedury wydawania certyfikatów.

Czy certyfikat wydany w innym kraju UE jest ważny w Polsce?

System unijny przewiduje wzajemne uznawanie odpowiednich certyfikatów wydawanych przez państwa członkowskie.

W praktyce w Polsce UDT wskazuje, że certyfikat wydany przez właściwy organ innego państwa UE może być honorowany w zakresie, w jakim został wydany. Może być przy tym wymagane odpowiednie tłumaczenie dokumentu.

Nie dotyczy to przypadkowych certyfikatów wystawionych przez prywatną firmę szkoleniową bez umocowania w systemie certyfikacji danego państwa.

Certyfikat szkoleniowy a certyfikat UDT

To bardzo istotne rozróżnienie.

Dokument z napisem „F-gaz course certificate” może potwierdzać ukończenie kursu. Nie oznacza automatycznie, że jego właściciel posiada certyfikat F-gaz wymagany przepisami.

W Polsce właściwe certyfikaty F-gaz dla personelu i przedsiębiorców wydaje UDT.

Wyjątkiem jest uznawanie prawidłowo wydanych certyfikatów z innych państw członkowskich Unii Europejskiej zgodnie z zasadami wzajemnego uznawania.

Czy osoba bez certyfikatu może uczyć się pracy przy systemie?

Nowy europejski system certyfikacji przewiduje możliwość wykonywania określonych czynności przez osobę będącą w trakcie szkolenia prowadzącego do uzyskania certyfikatu, jeżeli pracuje pod bezpośrednim nadzorem odpowiednio certyfikowanej osoby, która odpowiada za prawidłowe wykonanie pracy.

Rozwiązanie to jest ograniczone czasowo i nie powinno być traktowane jako sposób na wieloletnie zatrudnianie niecertyfikowanego personelu do samodzielnej obsługi systemów.

Przy stosowaniu takich zasad w Polsce trzeba również uwzględnić aktualny etap dostosowania przepisów krajowych.

Czy klient powinien sprawdzać certyfikat firmy serwisowej?

Tak. Operator systemu zawierającego F-gazy nie powinien powierzać prac przypadkowemu wykonawcy.

Przed zleceniem można sprawdzić:

• czy przedsiębiorstwo posiada certyfikat odpowiadający wykonywanym czynnościom,
• czy osoba wysłana do pracy posiada właściwy certyfikat personelu,
• czy zakres dokumentów odpowiada systemom ochrony przeciwpożarowej,
• czy wykonawca posiada sprzęt do odzysku i ograniczania emisji,
• czy po wykonaniu usługi prowadzi właściwą dokumentację.

Nowe rozporządzenie unijne wymaga również, aby przedsiębiorstwo zlecające czynności objęte certyfikacją zweryfikowało, czy wykonawca posiada wymagane certyfikaty.

Dokumentacja po wykonaniu serwisu

Systemy objęte obowiązkiem kontroli szczelności wymagają prowadzenia ewidencji dotyczącej wykonywanych prac.

Dokumentacja może obejmować między innymi:

• rodzaj i ilość znajdującego się w systemie gazu,
• ilość dodanego środka,
• ilość odzyskanego gazu,
• datę wykonania czynności,
• wynik kontroli szczelności,
• informację o naprawie wycieku,
• dane przedsiębiorstwa wykonującego usługę,
• dane certyfikowanej osoby wykonującej prace,
• numery właściwych certyfikatów.

Dokumentacja jest ważna zarówno dla operatora systemu, jak i firmy serwisowej.

Co zrobić po wykryciu wycieku F-gazu?

Wyciek nie powinien zostać pozostawiony do następnego planowego przeglądu.

Operator ma obowiązek zapewnić naprawę bez nieuzasadnionej zwłoki.

W przypadku urządzeń objętych obowiązkowymi kontrolami po wykonaniu naprawy trzeba również zweryfikować jej skuteczność. Aktualne przepisy unijne przewidują ponowną kontrolę przez certyfikowaną osobę po odpowiednim czasie pracy urządzenia, nie później niż w ciągu miesiąca od naprawy.

Czy F-gaz można wypuścić przed naprawą?

Nie należy traktować atmosfery jako miejsca opróżniania instalacji.

Przepisy wymagają ograniczania zarówno zamierzonych, jak i przypadkowych emisji fluorowanych gazów cieplarnianych.

Jeżeli przed naprawą konieczne jest opróżnienie systemu, środek powinien zostać odzyskany przy użyciu właściwego wyposażenia.

Po odzysku może następnie zostać odpowiednio poddany recyklingowi, regeneracji albo skierowany do zniszczenia.

Czy odzyskany F-gaz można ponownie wykorzystać?

Aktualne przepisy przewidują, że odzyskane fluorowane gazy z odpowiednich grup nie powinny być używane do ponownego napełniania urządzeń, jeżeli nie zostały poddane recyklingowi lub regeneracji.

Nie należy więc pompować środka ze starego zbiornika bezpośrednio do innego systemu tylko dlatego, że wydaje się czysty.

Serwis musi znać pochodzenie gazu oraz sposób dalszego postępowania z odzyskanym materiałem.

F-gaz a systemy z alternatywnymi środkami

Rynek gaszenia gazowego zmienia się między innymi z powodu ograniczeń dotyczących HFC o wysokim GWP.

Nowy europejski system certyfikacji uwzględnia również wybrane środki alternatywne. Wynika to z założenia, że przechodzenie z F-gazów na inne technologie nie powinno obniżać poziomu kwalifikacji osób wykonujących prace przy systemach.

Dla firmy planującej inwestycję w nowe urządzenia serwisowe oznacza to, że warto patrzeć szerzej niż wyłącznie na HFC-227ea.

Maszyny, procedury i kompetencje powinny uwzględniać kierunek zmian na rynku w kolejnych latach.

Czy certyfikat F-gaz wystarczy do napełniania zbiorników?

Nie zawsze.

Certyfikat F-gaz dotyczy kwalifikacji związanych z fluorowanymi gazami i określonymi systemami. Nie zastępuje automatycznie innych kwalifikacji wymaganych do pracy z urządzeniami ciśnieniowymi.

Jeżeli wykonywana czynność obejmuje napełnianie określonych przenośnych zbiorników ciśnieniowych, mogą mieć zastosowanie dodatkowe wymagania wynikające z przepisów dozoru technicznego.

Przedsiębiorstwo obsługujące systemy gazowe powinno więc przeanalizować wszystkie wymagania dotyczące procesu, a nie zakładać, że jeden dokument daje pełne uprawnienia do wszystkich czynności.

Certyfikat F-gaz a karta urządzenia

Systemy zawierające odpowiednie ilości fluorowanych gazów mogą podlegać obowiązkom ewidencyjnym związanym z krajowym systemem prowadzenia kart urządzeń.

Zakres obowiązków zależy od rodzaju urządzenia, ilości gazu oraz aktualnych przepisów krajowych.

Firma serwisowa powinna więc posiadać nie tylko wiedzę dotyczącą fizycznej obsługi instalacji, ale również potrafić prawidłowo udokumentować wykonaną pracę.

Sprawozdawczość firm pracujących z F-gazami

Polskie obowiązki mogą obejmować również roczne raportowanie działalności związanej z fluorowanymi gazami.

Dotyczy to między innymi podmiotów stosujących F-gazy podczas instalacji, serwisowania i konserwacji systemów ochrony przeciwpożarowej, a także prowadzących ich odzysk, recykling, regenerację lub zniszczenie.

Certyfikat nie zwalnia przedsiębiorstwa z pozostałych obowiązków ewidencyjnych i sprawozdawczych.

Najczęstsze błędy związane z certyfikacją F-gaz

W praktyce często powtarzają się te same problemy.

Do najczęstszych należą:

• uznanie kursu za właściwy certyfikat,
• posiadanie certyfikatu przez właściciela, ale nie przez osobę wykonującą pracę,
• brak certyfikatu dla przedsiębiorcy przy działalności, która go wymaga,
• wykorzystywanie certyfikatu chłodniczego do prac przy systemach przeciwpożarowych bez sprawdzenia zakresu,
• stosowanie starego progu 3 kg bez analizy aktualnych przepisów,
• traktowanie progu kontroli szczelności jako progu zwalniającego z całej certyfikacji,
• wypuszczanie F-gazu zamiast jego odzysku,
• brak właściwego wyposażenia technicznego,
• brak dokumentacji wykonanych czynności,
• korzystanie z „certyfikatów” wystawionych przez nieuprawnione podmioty.

Jak sprawdzić, czy dana usługa wymaga certyfikatu F-gaz?

Najłatwiej przeprowadzić analizę w kilku krokach.

1. Sprawdź rodzaj środka

Ustal dokładną nazwę gazu znajdującego się w instalacji. Nazwa handlowa nie zawsze wystarcza.

2. Ustal rodzaj urządzenia

Sprawdź, czy jest to stacjonarny system ochrony przeciwpożarowej, gaśnica czy inny rodzaj urządzenia.

3. Określ wykonywaną czynność

Inne wymagania mogą dotyczyć instalacji, kontroli szczelności, serwisowania i samego odzysku.

4. Sprawdź ilość gazu

Jest to szczególnie ważne przy obowiązkowych kontrolach szczelności oraz prowadzeniu odpowiedniej dokumentacji.

5. Rozdziel obowiązki osoby i przedsiębiorstwa

Certyfikat personelu oraz certyfikat przedsiębiorcy nie są tym samym dokumentem.

6. Sprawdź aktualne informacje UDT

W 2026 roku trwa dostosowanie polskiego systemu certyfikacji do nowych regulacji unijnych, dlatego ten krok jest szczególnie istotny.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy certyfikat F-gaz jest wymagany w systemach przeciwpożarowych?

Certyfikat F-gaz jest wymagany przy określonych czynnościach wykonywanych przy systemach zawierających fluorowane gazy cieplarniane, między innymi podczas instalowania, serwisowania, napraw, likwidacji, kontroli szczelności i odzysku, zgodnie z zakresem aktualnych przepisów.

Czy do serwisowania FM-200 potrzebny jest certyfikat F-gaz?

Tak. HFC-227ea stosowany w systemach FM-200 jest fluorowanym gazem cieplarnianym. Serwisowanie, odzysk i inne czynności ingerujące w stacjonarny system podlegają wymaganiom F-gazowym.

Czy serwisant gaśnic proszkowych potrzebuje F-gazów?

Nie z samego faktu serwisowania gaśnic proszkowych. Certyfikacja F-gazowa dotyczy pracy z urządzeniami i środkami objętymi odpowiednimi przepisami o fluorowanych gazach cieplarnianych.

Czy do gaśnic CO2 wymagany jest certyfikat F-gaz?

Nie ze względu na zawartość CO2. Dwutlenek węgla nie jest fluorowanym gazem cieplarnianym objętym tym systemem certyfikacji. Mogą natomiast występować inne wymagania kwalifikacyjne związane z urządzeniami ciśnieniowymi.

Czy certyfikat pracownika wystarcza firmie?

Nie zawsze. Przy określonych pracach wykonywanych przez przedsiębiorstwo przy stacjonarnych systemach ochrony przeciwpożarowej firma potrzebuje także certyfikatu dla przedsiębiorcy.

Czy szkolenie F-gaz daje uprawnienia?

Samo szkolenie przygotowawcze nie jest tym samym co certyfikat dla personelu. W Polsce właściwy certyfikat jest wydawany przez UDT po spełnieniu wymaganej procedury, w tym zdaniu właściwego egzaminu.

Czy certyfikat F-gaz trzeba odnawiać co roku?

Nie. Aktualne polskie certyfikaty nie wymagają corocznego odnawiania. Nowe przepisy unijne przewidują jednak cykliczne szkolenie odświeżające lub ocenę wiedzy osób certyfikowanych co najmniej raz na siedem lat, z odpowiednimi przepisami przejściowymi.

Czy obecny certyfikat F-gaz stracił ważność po zmianie przepisów UE?

Nie automatycznie. UDT informuje, że dotychczas wydane w Polsce certyfikaty pozostają ważne na zasadach, na których zostały wydane. Krajowe zasady są dostosowywane do nowych regulacji europejskich.

Od jakiej ilości FM-200 wymagana jest kontrola szczelności?

HFC-227ea ma GWP 3220. Próg 5 ton ekwiwalentu CO2 odpowiada około 1,55 kg tego gazu. Trzeba jednak uwzględnić wszystkie warunki i ewentualne wyjątki przewidziane dla konkretnego urządzenia.

Czy odzysk FM-200 wymaga certyfikatu?

Tak. Odzysk fluorowanego gazu z urządzenia ochrony przeciwpożarowej powinien wykonywać odpowiednio certyfikowany personel przy użyciu wyposażenia ograniczającego emisję środka do atmosfery.

Czy firma może kupić FM-200 bez certyfikatu?

Dostęp do fluorowanych gazów przeznaczonych do wykonywania instalacji, konserwacji, serwisowania lub napraw urządzeń jest powiązany z wymaganiami certyfikacyjnymi. Dostawca może wymagać przedstawienia odpowiedniego numeru certyfikatu.

Przygotuj serwis do pracy z systemami F-gazowymi

Rozszerzasz działalność o obsługę systemów FM-200 lub innych gazowych instalacji przeciwpożarowych? Oprócz odpowiednich certyfikatów potrzebne jest wyposażenie umożliwiające bezpieczny transfer, odzysk i napełnianie środka bez niekontrolowanej emisji. Skontaktuj się z Gaśniczka, aby dobrać urządzenia do planowanego zakresu serwisowania systemów gazowych.