Warsztat do serwisowania gaśnic – jak urządzić stanowiska?

Jak urządzić warsztat do serwisowania gaśnic? Przykładowy podział stanowisk

Warsztat do serwisowania gaśnic powinien być zaprojektowany według kolejności wykonywanych prac. Liczy się nie tylko miejsce na maszynę do proszku, stację azotową czy wagę. Równie ważny jest przepływ gaśnic od przyjęcia, przez demontaż i serwis, aż po kontrolę końcową oraz magazyn urządzeń gotowych do wydania.

Nieprzemyślany układ szybko zaczyna generować problemy. Gaśnice oczekujące na naprawę mieszają się z gotowymi, operator przenosi ciężkie zbiorniki pomiędzy oddalonymi stanowiskami, proszek osiada przy urządzeniach przeznaczonych do cieczy, a butle techniczne stoją w głównym ciągu komunikacyjnym. Przy kilku gaśnicach dziennie można jeszcze tego nie zauważyć. Przy większych partiach każda dodatkowa czynność zaczyna kosztować czas.

Dlatego przed zakupem wyposażenia warto najpierw rozrysować proces. Dopiero później ustala się, gdzie powinny znaleźć się maszyny, stoły robocze, magazyn części, strefa proszkowa, stanowisko gazowe oraz miejsce kontroli końcowej.

Warsztat do serwisowania gaśnic powinien być projektowany jako proces

Najprostszy sposób planowania polega na potraktowaniu warsztatu jak linii przepływu.

Typowa kolejność może wyglądać następująco:

• przyjęcie i identyfikacja gaśnicy,
• strefa urządzeń oczekujących na serwis,
• demontaż i kontrola wstępna,
• obsługa środka gaśniczego,
• naprawa i przygotowanie podzespołów,
• napełnianie,
• montaż,
• ciśnieniowanie, jeśli dotyczy,
• kontrola szczelności,
• kontrola masy i kompletności,
• plombowanie i oznakowanie,
• magazyn gaśnic gotowych.

Nie każdy warsztat potrzebuje osobnego pomieszczenia dla każdego etapu. Ważne jest natomiast takie rozmieszczenie stanowisk, aby urządzenie nie krążyło po hali kilka razy pomiędzy tymi samymi miejscami.

Najpierw określ zakres usług

Układ warsztatu zależy od tego, co firma rzeczywiście zamierza wykonywać.

Innego wyposażenia potrzebuje punkt zajmujący się głównie przeglądami, a innego zakład wykonujący remonty i napełnianie:

• gaśnic proszkowych,
• gaśnic pianowych i płynowych,
• gaśnic CO2,
• różnych zbiorników oraz systemów gazowych.

Jeżeli 90% obsługiwanych urządzeń stanowią gaśnice proszkowe, strefa proszkowa będzie jednym z centralnych elementów warsztatu. Jeżeli firma specjalizuje się w CO2, większe znaczenie będą miały dokładne ważenie, bezpieczna obsługa zbiorników oraz właściwe stanowisko transferu.

Strefa 1: przyjęcie i identyfikacja gaśnic

Pierwszym stanowiskiem powinno być miejsce, w którym urządzenie otrzymuje status i trafia do odpowiedniego procesu.

To tutaj można:

• zidentyfikować klienta,
• odczytać typ i producenta gaśnicy,
• zapisać numer identyfikacyjny,
• sprawdzić wcześniejsze oznaczenia serwisowe,
• wykonać oględziny wstępne,
• określić zakres dalszych prac.

W większym serwisie bardzo dobrze sprawdza się jednoznaczne oznaczenie każdej partii. Gaśnice od dwóch klientów mogą wyglądać identycznie, dlatego poleganie wyłącznie na pamięci pracownika szybko prowadzi do pomyłek.

Nie mieszaj gaśnic przyjętych z gotowymi

Strefa przyjęcia powinna być oddzielona od magazynu urządzeń po zakończonym serwisie. Gaśnica stojąca na podłodze bez żadnego oznaczenia nie powinna wymagać od pracownika zgadywania, czy dopiero czeka na remont, czy może już zostać wydana klientowi.

Można stosować osobne pola, regały, wózki lub oznaczone sektory podłogi.

Strefa 2: urządzenia oczekujące na serwis

Nie wszystkie gaśnice trafiają bezpośrednio na stanowisko robocze. Przy większych kontraktach warsztat może otrzymać kilkadziesiąt albo kilkaset sztuk jednocześnie.

Potrzebne jest więc miejsce buforowe.

W tej strefie warto podzielić urządzenia przynajmniej według:

• klienta lub zlecenia,
• rodzaju gaśnicy,
• zakresu wymaganych czynności,
• kolejności realizacji.

Dobrze zaplanowany bufor zapobiega ustawianiu gaśnic w przejściach i wokół maszyn.

Strefa 3: stanowisko demontażu i kontroli wstępnej

To tutaj zaczyna się właściwa praca techniczna.

Stanowisko powinno zapewniać miejsce do bezpiecznego unieruchomienia gaśnicy oraz dostęp do narzędzi używanych podczas demontażu.

Przydatne wyposażenie może obejmować:

• stabilny stół roboczy,
• odpowiedni uchwyt lub imadło do gaśnic,
• zestaw kluczy,
• narzędzia dynamometryczne, jeśli wymaga ich procedura,
• pojemniki na demontowane elementy,
• dobre oświetlenie.

Małe części powinny od razu trafiać do oznaczonego pojemnika przypisanego do konkretnego urządzenia lub partii.

Dlaczego uchwyt do gaśnicy jest ważny?

Próba demontażu zaworu z gaśnicy przytrzymywanej nogą lub opartej o przypadkowy stół jest niewygodna i utrudnia kontrolowanie wykonywanej czynności.

Stabilne mocowanie poprawia ergonomię i ułatwia stosowanie właściwych narzędzi.

Szczególne znaczenie ma to przy większych zbiornikach, których operator nie jest w stanie swobodnie utrzymać jedną ręką.

Strefa 4: stanowisko opróżniania gaśnic

Opróżnianie warto rozdzielić od czystego stanowiska montażowego. Dotyczy to szczególnie gaśnic proszkowych.

Podczas otwierania urządzenia i transferu starego proszku może powstawać pył. Jeśli ta sama operacja wykonywana jest przy stole, na którym chwilę później montowany jest zawór po czyszczeniu, łatwiej o ponowne zanieczyszczenie elementów.

Strefa opróżniania powinna być połączona funkcjonalnie ze stanowiskiem obsługi proszku, ale oddalona od dokumentacji, elektroniki oraz otwartych pojemników ze środkami płynnymi.

Strefa 5: stanowisko do proszku gaśniczego

W warsztacie obsługującym głównie gaśnice proszkowe będzie to jedno z najważniejszych stanowisk.

Może obejmować:

• maszynę do opróżniania i napełniania,
• zbiornik lub pojemniki na proszek,
• wagę,
• zestaw adapterów,
• układ filtracyjny,
• odpowiednią wentylację,
• miejsce na pojemniki z różnymi rodzajami proszku.

Najważniejsza jest kontrola zapylenia. Im więcej proszku wydostaje się poza zamknięty tor maszyny, tym więcej czasu trzeba później poświęcać na sprzątanie, a pył może przenosić się również do innych części warsztatu.

Strefa proszkowa nie powinna znajdować się obok stanowiska biurowego

Komputer, drukarka, dokumentacja klienta i otwarta maszyna do proszku ustawione w jednej przestrzeni to słabe połączenie.

Drobny pył osiada na urządzeniach, półkach i dokumentach. W większym serwisie warto więc organizacyjnie oddzielić administrację od procesu technologicznego.

Wentylacja w strefie proszkowej

Przy projektowaniu pomieszczenia trzeba uwzględnić zanieczyszczenia powstające podczas wykonywanych procesów. Samo otwarcie okna nie zawsze będzie rozwiązaniem odpowiednim dla intensywnie pracującego stanowiska.

Znaczenie mogą mieć:

• szczelność maszyny,
• filtracja wewnętrzna,
• odciąg miejscowy,
• wentylacja ogólna pomieszczenia,
• sposób opróżniania i czyszczenia urządzenia.

Najskuteczniejsze jest ograniczanie pyłu możliwie blisko miejsca jego powstawania, zamiast dopiero później usuwania go z całego warsztatu.

Nie rozdmuchuj proszku po warsztacie

Czyszczenie powierzchni przypadkowo skierowanym strumieniem sprężonego powietrza może jedynie przenieść pył z maszyny do powietrza i na sąsiednie stanowiska.

Sposób czyszczenia powinien odpowiadać procedurze przyjętej dla urządzenia i rodzaju materiału. W praktyce znaczenie mają rozwiązania pozwalające zebrać proszek, a nie tylko przesunąć go w inne miejsce.

Strefa 6: magazyn proszku i środków gaśniczych

Nowy proszek powinien być przechowywany tak, aby ograniczyć dostęp wilgoci i ryzyko zanieczyszczenia.

Nie warto ustawiać otwartych pojemników bezpośrednio przy drzwiach warsztatu, stanowisku mycia czy źródle wilgoci.

Pojemniki powinny być jednoznacznie opisane. Szczególnie ważne jest rozdzielenie różnych typów środków, aby operator nie musiał rozpoznawać produktu po kolorze opakowania.

Osobne pojemniki dla różnych proszków

Proszków o różnych właściwościach nie należy mieszać tylko dlatego, że wszystkie wyglądają podobnie.

Jeżeli warsztat obsługuje kilka środków, warto stworzyć fizycznie oddzielone i czytelnie oznaczone miejsca magazynowe.

Strefa 7: stanowisko do gaśnic pianowych i płynowych

Ciecze warto obsługiwać poza najbardziej zapyloną częścią warsztatu.

Stanowisko może obejmować:

• maszynę lub pompę do napełniania,
• zbiornik roboczy,
• system dozowania,
• wagę, jeśli jest stosowana,
• przewody i adaptery,
• miejsce do płukania układu,
• pojemniki na wykorzystywane środki.

Ważna jest możliwość łatwego utrzymania stanowiska w czystości. Pozostałości wcześniejszej cieczy nie powinny przypadkowo trafiać do następnego środka.

Dlaczego warto rozdzielić proszek i płyny?

Otwarte pojemniki z cieczą ustawione bezpośrednio obok maszyny proszkowej mogą zostać zanieczyszczone pyłem.

Również procedury czyszczenia są zupełnie inne. Przy proszku najważniejsze jest ograniczenie zapylenia i wilgoci, natomiast przy cieczach trzeba kontrolować pozostałości medium, płukanie oraz kompatybilność materiałową układu.

Oddzielenie stanowisk ułatwia utrzymanie porządku i ogranicza ryzyko pomyłek.

Strefa 8: stanowisko CO2

Napełnianie gaśnic CO2 wymaga innej organizacji niż obsługa proszku.

Centralnym elementem jest dokładna kontrola masy środka. Stanowisko może obejmować:

• urządzenie do transferu CO2,
• odpowiednią wagę,
• przewody i przyłącza,
• stabilne miejsce ustawienia zbiornika,
• miejsce dla zbiornika źródłowego,
• wyposażenie potrzebne do bezpiecznej obsługi procesu.

Układ powinien ograniczać konieczność ręcznego przenoszenia ciężkich zbiorników na duże odległości.

Wentylacja przy pracy z CO2

Dwutlenek węgla nie jest gazem palnym, ale duże uwolnienie do niewielkiego pomieszczenia może pogorszyć warunki oddychania poprzez wypieranie powietrza.

Przy organizacji stanowiska należy więc ocenić ilości używanego CO2, wielkość pomieszczenia, sposób wentylacji oraz możliwe scenariusze awaryjnego uwolnienia.

Nie powinno się zakładać, że brak palności oznacza brak zagrożeń.

Strefa 9: stanowisko azotowe

Stacja azotowa powinna znajdować się blisko miejsca, w którym odbywa się końcowy montaż gaśnic pod stałym ciśnieniem.

Stanowisko może obejmować:

• butlę lub inne źródło azotu,
• reduktor,
• manometry,
• przewód,
• adaptery,
• stabilne miejsce dla gaśnicy,
• elementy odcinające i sterujące.

Butla nie powinna stać luzem w przejściu. Musi być zabezpieczona przed przewróceniem i przypadkowym uderzeniem, a organizacja stanowiska powinna chronić również zawór i przewody.

Nie ustawiaj butli w głównym ciągu komunikacyjnym

Warsztat jest miejscem ciągłego transportowania gaśnic, wózków i pojemników. Butla techniczna stojąca przy drzwiach albo pomiędzy dwoma stanowiskami jest narażona na przypadkowe uderzenie.

Lepiej wyznaczyć dla niej stałą lokalizację oraz zapewnić mocowanie odpowiednie do sposobu użytkowania.

Butle należy również chronić przed niekontrolowanym nagrzewaniem oraz uszkodzeniami mechanicznymi.

Czy CO2 i azot można traktować jako zwykłe wyposażenie magazynowe?

Nie. Są przechowywane w zbiornikach ciśnieniowych i powinny być uwzględnione w ocenie zagrożeń występujących w warsztacie.

W praktyce oznacza to między innymi kontrolę stanu butli, zaworów, reduktorów, sposobu mocowania oraz procedury transportowania.

Strefa 10: stanowisko montażu

Po napełnieniu środkiem gaśnica trafia do ponownego montażu. To stanowisko powinno być możliwie czyste i uporządkowane.

Potrzebne są:

• stół roboczy,
• uchwyt do gaśnicy,
• narzędzia,
• odpowiednie części zamienne,
• uszczelnienia przypisane do obsługiwanych modeli,
• dobre oświetlenie.

Nie warto przechowywać wszystkich oringów i uszczelek w jednym nieopisanym pojemniku. Element wyglądający niemal identycznie może mieć inne wymiary lub właściwości.

Magazyn części zamiennych

Najczęściej używane części powinny być łatwo dostępne, ale zabezpieczone przed kurzem i pomieszaniem.

Warto rozdzielić:

• uszczelki,
• oringi,
• manometry,
• zawory i ich elementy,
• przewody,
• plomby,
• filtry do maszyn,
• części eksploatacyjne stanowisk.

System oznaczeń powinien umożliwiać szybkie ustalenie, do którego modelu przeznaczony jest konkretny element.

Strefa 11: kontrola szczelności

Po montażu i ciśnieniowaniu gaśnica powinna trafić do kontroli końcowej, zanim zostanie uznana za gotową.

Wydzielenie osobnego miejsca ma praktyczną zaletę: urządzenia oczekujące na test nie mieszają się z tymi, które już go przeszły.

Stanowisko powinno pozwalać na:

• stabilne ustawienie gaśnicy,
• kontrolę właściwych połączeń,
• dobre oświetlenie,
• obserwację podczas testu,
• odnotowanie wyniku.

Kontrola szczelności nie jest próbą ciśnieniową zbiornika

W układzie warsztatu warto rozróżnić te dwa procesy również organizacyjnie.

Kontrola szczelności po napełnieniu służy sprawdzeniu, czy gotowa gaśnica utrzymuje wymagane medium w normalnych warunkach pracy.

Badania zbiorników ciśnieniowych wykonywane w odpowiednim zakresie są odrębnym procesem i nie powinny być zastępowane przypadkowym zwiększeniem ciśnienia na zwykłym stanowisku serwisowym.

Strefa 12: kontrola masy i kompletności

Przed plombowaniem warto wykonać kontrolę końcową.

W zależności od rodzaju urządzenia można sprawdzać:

• masę,
• ciśnienie,
• szczelność,
• stan manometru,
• zawleczkę,
• wąż lub dyszę,
• uchwyty,
• oznaczenia,
• kompletność wyposażenia.

Najlepiej, aby miejsce kontroli końcowej znajdowało się przed magazynem gotowych gaśnic. Wtedy urządzenie nie może trafić do strefy wydania bez przejścia tego etapu.

Strefa 13: plombowanie i oznakowanie

Stanowisko nie musi być duże, ale powinno być uporządkowane.

W jednym miejscu warto przechowywać materiały używane do oznaczania wykonanych czynności oraz dokumentowania serwisu.

To także dobre miejsce na terminal lub komputer wykorzystywany do rejestracji prac, pod warunkiem że jest odpowiednio oddzielony od silnie zapylonej części procesu.

Strefa 14: magazyn gaśnic gotowych

Gotowe urządzenia powinny być jednoznacznie oddzielone od tych oczekujących na obsługę.

Można zastosować oznaczenia:

• gotowe do wydania,
• oczekujące na odbiór,
• do ponownej naprawy,
• wycofane z eksploatacji.

Takie rozwiązanie jest szczególnie ważne, gdy kilka osób pracuje przy tym samym zleceniu.

Osobna strefa dla gaśnic wycofanych

Gaśnica zakwalifikowana jako nienadająca się do dalszej eksploatacji nie powinna wracać przypadkowo pomiędzy urządzenia gotowe.

Warto więc posiadać wyznaczone miejsce dla zbiorników:

• uszkodzonych,
• skorodowanych,
• oczekujących na dalszą decyzję,
• przeznaczonych do odpowiedniego zagospodarowania.

Stanowisko czyszczenia części

Przy większym zakresie remontów przydatne jest wydzielone miejsce do czyszczenia demontowanych elementów.

Nie powinno znajdować się bezpośrednio przy otwartych opakowaniach nowego proszku ani przy dokumentacji.

Sposób czyszczenia należy dobrać do materiałów, stosowanych preparatów oraz zaleceń producentów obsługiwanych urządzeń.

Strefa „brudna” i „czysta”

Praktyczny warsztat można podzielić na dwa większe obszary.

Strefa brudna

Obejmuje przede wszystkim:

• przyjęcie urządzeń,
• demontaż,
• opróżnianie,
• obsługę starego proszku,
• czyszczenie.

Strefa czysta

Może obejmować:

• montaż po czyszczeniu,
• nowe części,
• napełnianie kontrolowanym środkiem,
• kontrolę końcową,
• oznakowanie,
• magazyn gotowych urządzeń.

Nie oznacza to konieczności budowy dwóch osobnych hal. Nawet logiczny podział jednego pomieszczenia może znacznie poprawić organizację.

Przykładowy podział warsztatu o powierzchni 60 m²

Poniższy przykład jest wyłącznie modelem organizacyjnym, a nie minimalną powierzchnią wynikającą z przepisów. Rzeczywisty projekt zależy od zakresu usług, liczby pracowników, budynku oraz używanych urządzeń.

W małym serwisie część funkcji może korzystać z tego samego stanowiska w różnych momentach. Najważniejsze, aby procesy wymagające różnych warunków nie kolidowały ze sobą.

Przykładowy przepływ przez warsztat

Dobrze zaprojektowany ciąg może wyglądać następująco:

Wejście → przyjęcie → bufor → demontaż → stanowisko odpowiednie dla rodzaju gaśnicy → montaż → ciśnieniowanie → kontrola szczelności → kontrola końcowa → oznakowanie → magazyn gotowych urządzeń → wydanie.

Idealnie gaśnica porusza się głównie w jednym kierunku.

Jeżeli po napełnieniu trzeba przenieść ją przez cały warsztat z powrotem obok wejścia, a następnie ponownie na drugi koniec hali do kontroli, układ wymaga poprawy.

Jak urządzić mały warsztat?

Przy niewielkiej powierzchni nie trzeba tworzyć kilkunastu fizycznych pomieszczeń.

Można połączyć funkcje, na przykład:

• demontaż i montaż na jednym stole, ale w różnych etapach pracy,
• ważenie i kontrolę końcową na jednym stanowisku,
• przyjęcie i wydanie przy tej samej części lokalu.

Warto natomiast zachować wyraźną separację procesów generujących pył od czystych materiałów i elektroniki.

Jak urządzić warsztat średniej wielkości?

Przy regularnej obsłudze większych partii opłaca się rozdzielić podstawowe operacje.

Jeden pracownik może wtedy demontować kolejne gaśnice, podczas gdy drugi obsługuje maszynę, a trzecie stanowisko służy do montażu i kontroli.

Taki układ ogranicza sytuację, w której jedna maszyna lub jeden stół blokuje wszystkie pozostałe etapy.

Jak projektować duży serwis?

Przy dużej skali warto analizować wydajność każdego stanowiska.

Przykładowo:

• demontaż – 25 gaśnic/h,
• napełnianie – 40 gaśnic/h,
• montaż – 20 gaśnic/h,
• ciśnieniowanie – 30 gaśnic/h,
• kontrola końcowa – 25 gaśnic/h.

W takim przykładzie zakup maszyny napełniającej 60 gaśnic na godzinę nie zwiększy przepustowości całego warsztatu, jeśli montaż nadal ogranicza proces do 20 sztuk.

Duży serwis powinien więc być projektowany na podstawie całej linii, a nie parametrów pojedynczej maszyny.

Drogi transportowe w warsztacie

Gaśnice są ciężkie i często przemieszczane. Dlatego ciągi komunikacyjne powinny pozostawać wolne od przewodów, pojemników i urządzeń stojących przypadkowo na podłodze.

Przy większych zbiornikach warto zaplanować wykorzystanie:

• wózków,
• platform transportowych,
• podnośników,
• stołów na odpowiedniej wysokości.

Im mniej ręcznego podnoszenia i przenoszenia, tym bardziej powtarzalny staje się cały proces.

Ergonomia stanowisk

Projekt powinien uwzględniać wzrost operatora, masę typowych urządzeń i liczbę powtarzanych czynności.

Niewygodna wysokość blatu może wydawać się drobnym problemem podczas pięciominutowej prezentacji maszyny. Przy kilkudziesięciu gaśnicach dziennie ten sam ruch wykonywany setki razy staje się istotny.

Warto ocenić:

• wysokość stołów,
• położenie elementów sterujących,
• dostęp do adapterów,
• długość przewodów,
• konieczność podnoszenia zbiorników,
• zasięg operatora.

Instalacja sprężonego powietrza

Jeżeli kilka stanowisk wykorzystuje pneumatykę, lepszym rozwiązaniem może być stała instalacja niż prowadzenie wielu długich przewodów po podłodze.

Podczas projektowania trzeba uwzględnić nie tylko wymagane ciśnienie, ale również przepływ.

Kompresor może osiągać odpowiednią wartość ciśnienia, a mimo to być za mało wydajny przy jednoczesnej pracy kilku urządzeń.

Gdzie ustawić kompresor?

Duży kompresor generuje hałas i ciepło. Jeżeli konstrukcja i warunki lokalowe na to pozwalają, warto rozważyć ustawienie go poza bezpośrednim stanowiskiem operatora.

Jednocześnie trzeba zapewnić dostęp potrzebny do konserwacji, kontroli filtrów, odprowadzania kondensatu oraz serwisowania urządzenia.

Instalacja elektryczna

Przed ustawieniem maszyn warto znać ich rzeczywiste wymagania dotyczące zasilania.

Należy uwzględnić między innymi:

• napięcie,
• moc urządzeń,
• rodzaj wymaganych obwodów,
• zabezpieczenia,
• lokalizację gniazd,
• jednoczesną pracę kilku maszyn.

Przedłużacz biegnący przez główną drogę transportową nie powinien być stałym rozwiązaniem organizacyjnym.

Oświetlenie stanowisk

W serwisie wykonywane są również czynności wymagające dokładnych oględzin. Operator musi zauważyć korozję, uszkodzenie gwintu, stan uszczelki czy drobny wyciek.

Dlatego oprócz ogólnego oświetlenia warto zapewnić odpowiednie światło bezpośrednio przy stanowiskach kontrolnych i montażowych.

Podłoga w warsztacie

Powierzchnia powinna ułatwiać utrzymanie czystości i bezpieczne przemieszczanie ciężkich urządzeń.

W praktyce istotne są:

• równość podłoża,
• odporność na obciążenia,
• łatwe sprzątanie,
• odpowiednia przyczepność,
• odporność na stosowane materiały i środki czyszczące.

Duża ilość proszku pozostająca na podłodze może utrudniać utrzymanie porządku i pogarszać warunki pracy.

Oznakowanie stref na podłodze

Przy większej liczbie zleceń bardzo dobrze działa prosty podział wizualny.

Można wyznaczyć:

• miejsce przyjęcia,
• gaśnice oczekujące,
• urządzenia po demontażu,
• gaśnice oczekujące na kontrolę,
• gotowe do wydania,
• drogi transportowe.

Nie chodzi o dekorację posadzki. Oznaczenie powinno odpowiadać rzeczywistemu sposobowi pracy.

Magazyn chemii i środków serwisowych

Środki wykorzystywane w warsztacie powinny być przechowywane zgodnie z ich właściwościami oraz dokumentacją producenta.

Pojemniki powinny posiadać czytelne oznaczenia. Nie należy przelewać preparatów do nieopisanych butelek, ponieważ po kilku miesiącach nikt nie będzie pewien, co znajduje się wewnątrz.

Jeżeli dla danego produktu wymagana jest karta charakterystyki, pracownicy powinni mieć do niej dostęp.

Środki ochrony indywidualnej

Dobór ochrony powinien wynikać z rzeczywistych zagrożeń na konkretnym stanowisku.

W zależności od procesu mogą być potrzebne między innymi:

• okulary ochronne,
• rękawice,
• odzież robocza,
• obuwie odpowiednie do pracy z ciężkimi zbiornikami,
• ochrona dróg oddechowych, jeżeli wynika to z oceny narażenia.

Środki ochronne nie powinny zastępować prawidłowo zaprojektowanej maszyny, filtracji czy wentylacji. W pierwszej kolejności należy ograniczać zagrożenie u źródła.

Ocena ryzyka zawodowego w warsztacie

Pracodawca powinien oceniać i dokumentować ryzyko zawodowe związane z wykonywaną pracą. W serwisie gaśnic analiza powinna odpowiadać rzeczywistym procesom i wykorzystywanemu wyposażeniu.

W zależności od zakresu usług należy uwzględnić między innymi:

• kontakt z pyłem,
• pracę z urządzeniami pod ciśnieniem,
• transport ciężkich zbiorników,
• hałas,
• pracę maszyn,
• środki chemiczne,
• instalację elektryczną,
• sprężone powietrze,
• możliwe awaryjne uwolnienie gazu.

Ocena powinna być aktualizowana również wtedy, gdy zmienia się wyposażenie albo organizacja pracy.

Kwalifikacje personelu a organizacja warsztatu

Posiadanie odpowiedniego stanowiska nie zastępuje wymaganych kwalifikacji.

Jeżeli zakres prac obejmuje napełnianie przenośnych zbiorników ciśnieniowych o pojemności powyżej 350 cm³ w zakresie objętym przepisami dozoru technicznego, osoba wykonująca takie czynności powinna posiadać odpowiednie zaświadczenie kwalifikacyjne.

Dodatkowe wymagania mogą pojawić się również przy obsłudze systemów wykorzystujących fluorowane gazy cieplarniane.

Dlatego zakres usług najlepiej ustalić jeszcze przed zakupem całego wyposażenia.

Dokumentacja techniczna maszyn

W jednym miejscu warto przechowywać dokumentację wszystkich urządzeń warsztatowych.

Dla każdej maszyny przydatne są między innymi:

• instrukcja,
• dokumentacja zgodności,
• schematy potrzebne do obsługi i serwisu,
• harmonogram konserwacji,
• historia napraw,
• informacje o częściach eksploatacyjnych.

Instrukcja, której nikt nie może znaleźć podczas awarii, ma niewielką wartość praktyczną.

Tablica serwisowa lub system cyfrowy

Przy większej liczbie gaśnic warto wizualizować przepływ zleceń.

Można prowadzić statusy:

• przyjęte,
• w trakcie demontażu,
• oczekujące na części,
• napełnione,
• do kontroli,
• gotowe,
• do wydania.

Nie musi to być rozbudowany system informatyczny. Nawet prosty rejestr ogranicza pytania typu „co się dzieje z partią 80 gaśnic klienta X?”.

Jak ograniczyć pomyłki podczas pracy seryjnej?

Najlepiej nie opierać procesu na pamięci operatora.

Pomagają:

• oznaczone pojemniki na części,
• wydzielone pola dla poszczególnych statusów,
• jednoznaczne etykiety środków,
• instrukcje stanowiskowe,
• stała kolejność procesu,
• końcowa kontrola przed przeniesieniem do magazynu gotowych urządzeń.

Stanowisko mobilne a warsztat stacjonarny

Firma wykonująca część prac u klienta powinna zaplanować również strefę przygotowania wyposażenia mobilnego.

Przydatne jest miejsce, w którym można:

• uzupełnić materiały,
• sprawdzić adaptery,
• załadować urządzenie,
• zabezpieczyć butle i maszyny do transportu,
• po powrocie opróżnić i oczyścić wyposażenie.

Nie warto przechowywać sprzętu mobilnego losowo pomiędzy stanowiskami stacjonarnymi.

Najczęstszy błąd: najpierw zakup maszyn, później projekt warsztatu

To często prowadzi do sytuacji, w której urządzenia teoretycznie mieszczą się w pomieszczeniu, ale nie tworzą wygodnego procesu.

Maszyna do proszku stoi po przeciwnej stronie hali niż magazyn środka, stacja azotowa blokuje przejście, a do dużej gaśnicy nie można podjechać wózkiem.

Lepsza kolejność jest odwrotna:

• określ usługi,
• policz wolumen,
• rozrysuj proces,
• wyznacz strefy,
• ustal wymagane instalacje,
• dopiero potem wybierz dokładne urządzenia.

Błąd: zbyt mały magazyn

Powierzchnia warsztatu nie może być liczona wyłącznie według wymiarów maszyn.

Przy dużym kontrakcie trzeba znaleźć miejsce również na:

• gaśnice przed serwisem,
• urządzenia w trakcie procesu,
• gotowe gaśnice,
• materiały,
• części zamienne,
• opakowania i wyposażenie transportowe.

Zbyt mały bufor powoduje, że pierwszym „magazynem” szybko staje się droga komunikacyjna.

Błąd: zbyt wiele przewodów na podłodze

Przewody elektryczne, pneumatyczne i gazowe prowadzone pomiędzy stanowiskami mogą utrudniać transport gaśnic.

Przy projektowaniu warto od razu przewidzieć punkty zasilania oraz trasę instalacji.

Porządek techniczny wpływa jednocześnie na bezpieczeństwo i szybkość pracy.

Błąd: jeden stół do wszystkiego

W bardzo małym punkcie może być to konieczne, ale przy rosnącej liczbie zleceń jeden stół szybko zaczyna blokować proces.

Na tej samej powierzchni znajdują się jednocześnie brudne elementy po demontażu, nowe uszczelki, narzędzia, dokumentacja i części przygotowane do montażu.

Jeśli pozwala na to miejsce, warto przynajmniej rozdzielić stanowisko demontażowe od czystego montażu.

Błąd: brak miejsca na obsługę największych gaśnic

Projektując warsztat, łatwo patrzeć na najpopularniejsze małe urządzenia. Później pojawia się większa gaśnica i okazuje się, że nie mieści się pomiędzy maszyną a ścianą.

Przed ustawieniem sprzętu warto przeprowadzić próbę z największymi zbiornikami, jakie firma planuje obsługiwać.

Błąd: brak miejsca serwisowego wokół maszyny

Urządzenie może potrzebować dostępu do filtra, silnika, zbiornika albo panelu znajdującego się z tyłu.

Dosunięcie maszyny całkowicie do ściany oszczędza kilkadziesiąt centymetrów w dniu montażu, ale podczas pierwszej wymiany filtra może wymagać przesunięcia całego stanowiska.

Przy ustawianiu trzeba uwzględnić zalecenia producenta dotyczące przestrzeni montażowej i serwisowej.

Jak zaplanować warsztat z możliwością rozwoju?

Dobry układ powinien umożliwiać dołożenie kolejnego urządzenia bez przebudowy całej hali.

Warto pozostawić możliwość rozbudowy o:

• drugą maszynę do proszku,
• większą stację azotową,
• stanowisko do cieczy,
• urządzenie do CO2,
• dodatkowy kompresor,
• kolejne stanowisko montażowe.

Dotyczy to również instalacji elektrycznej i pneumatycznej.

Jak określić liczbę stanowisk?

Nie należy jej ustalać wyłącznie na podstawie liczby pracowników.

Trzeba sprawdzić, jak długo trwa każdy etap.

Jeżeli napełnianie jednej gaśnicy zajmuje dwie minuty, ale demontaż i ponowny montaż łącznie osiem minut, dodatkowa maszyna napełniająca może nie rozwiązać problemu.

W takim przypadku większą korzyść da drugie stanowisko montażowe.

Jak znaleźć wąskie gardło?

Przez kilka dni warto zapisywać wydajność każdego etapu:

W takim przykładzie wąskim gardłem jest montaż, a nie maszyna do napełniania.

Czy warsztat powinien być projektowany pod jedną osobę?

Nawet jeśli początkowo właściciel wykonuje wszystkie czynności samodzielnie, warto uwzględnić możliwość pracy drugiej osoby.

Stanowiska ustawione tak blisko siebie, że dwóch operatorów przeszkadza sobie podczas przemieszczania gaśnic, szybko staną się ograniczeniem przy rozwoju firmy.

Co przygotować przed zamówieniem maszyn?

Przed rozmową z dostawcą warto mieć:

• plan pomieszczenia z wymiarami,
• lokalizację drzwi i bram,
• rozmieszczenie instalacji elektrycznej,
• dostępne sprężone powietrze,
• planowany zakres usług,
• typowy dzienny wolumen,
• największe obsługiwane gaśnice,
• informację o planowanym rozwoju.

Dzięki temu można ocenić nie tylko, czy maszyna zmieści się w pomieszczeniu, ale czy będzie można wygodnie z niej korzystać.

Przykładowy układ stanowisk w serwisie gaśnic

Dla warsztatu obsługującego proszek, środki płynowe oraz CO2 praktyczny ciąg może wyglądać następująco:

Przyjęcie i bufor → demontaż → rozdzielenie na strefę proszkową / płynową / CO2 → montaż → stacja azotowa, jeśli wymagana → kontrola szczelności → kontrola końcowa → oznakowanie → magazyn gotowych gaśnic.

Takie rozwiązanie pozwala rozdzielić media o różnych właściwościach, a jednocześnie ponownie połączyć przepływ urządzeń przed kontrolą końcową.

Najczęściej zadawane pytania

Jak urządzić warsztat do serwisowania gaśnic?

Warsztat do serwisowania gaśnic najlepiej podzielić według kolejności procesu: przyjęcie, bufor, demontaż, obsługa odpowiedniego środka, montaż, ciśnieniowanie, kontrola szczelności, kontrola końcowa oraz magazyn urządzeń gotowych.

Czy maszyna do proszku powinna mieć osobne pomieszczenie?

Nie ma jednej odpowiedzi odpowiedniej dla każdego warsztatu. Ważne jest skuteczne ograniczenie zapylenia oraz oddzielenie procesu proszkowego od stanowisk, w których pył mógłby powodować zanieczyszczenie lub problemy eksploatacyjne.

Czy stanowisko do płynów powinno być oddzielone od proszku?

Organizacyjne oddzielenie jest korzystne. Ogranicza ryzyko przedostawania się pyłu do otwartych środków płynnych i ułatwia utrzymanie właściwej procedury czyszczenia.

Gdzie ustawić stację azotową?

Najlepiej w pobliżu montażu i kontroli końcowej. Butla powinna mieć stabilne, wyznaczone miejsce i być zabezpieczona przed przewróceniem oraz przypadkowym uderzeniem.

Czy warsztat musi mieć wentylację?

Pomieszczenia pracy wymagają wymiany powietrza dostosowanej między innymi do występujących zanieczyszczeń. Rodzaj rozwiązania należy dobrać do rzeczywistych procesów, wielkości pomieszczenia i oceny ryzyka.

Ile metrów powinien mieć warsztat do serwisowania gaśnic?

Nie ma jednej uniwersalnej powierzchni odpowiedniej dla każdego serwisu. Mały punkt wykonujący ograniczony zakres prac potrzebuje znacznie mniej miejsca niż zakład obsługujący proszek, płyny, CO2 i duże partie klientów. Powierzchnię należy dobierać do liczby stanowisk, urządzeń, magazynu oraz dróg transportowych.

Jak oddzielić gaśnice gotowe od tych przed serwisem?

Najprościej zastosować osobne, wyraźnie oznaczone sektory lub regały. Gotowe urządzenie powinno trafić do strefy wydania dopiero po zakończeniu kontroli końcowej.

Czy potrzebne jest osobne stanowisko kontroli szczelności?

Nie zawsze musi być osobnym pomieszczeniem, ale warto wydzielić etap kontroli w taki sposób, aby gaśnice sprawdzone nie mieszały się z urządzeniami jeszcze oczekującymi na test.

Czy butla z azotem może stać obok maszyny?

Może być częścią stanowiska, ale powinna być stabilnie zabezpieczona przed przewróceniem, uderzeniem i niekontrolowanym nagrzewaniem. Nie powinna utrudniać komunikacji w warsztacie.

Co jest najważniejsze przy projektowaniu serwisu?

Najważniejszy jest przepływ pracy. Maszyny powinny być ustawione tak, aby ograniczyć transport gaśnic, rozdzielić procesy brudne i czyste oraz umożliwić bezpieczne wykonywanie kolejnych czynności.

Zaprojektuj stanowiska przed zakupem wyposażenia

Planujesz nowy warsztat albo reorganizację obecnego serwisu? Skontaktuj się z Gaśniczka i przedstaw zakres obsługiwanych gaśnic, miesięczny wolumen oraz dostępną przestrzeń. Na tej podstawie łatwiej dobrać maszyny do proszku, urządzenia do środków płynnych, stanowisko CO2, stację azotową oraz pozostałe wyposażenie tak, aby tworzyły jeden sprawny proces.